X
تبلیغات
نجوم 86 - دب اکبر و دب اصغر

دب اکبر و دب اصغر

 

 

ستارگان دب اکبر

 

هفت ستارۀ پرنور، نقش دب اکبر (آب گردان) را پدید می آورند. چهار ستاره که "کاسه" را تشکیل میدهند با نامهای دبه، مراق، فخذ، مغرز معروفند که همگی اسامی عربی هستند: دبه به معنای "خرس" است و مراق به معنای "گرده" ، فخذ و مغرز به ترتیب "ران" و "بن دم" خرس هستند.

ستارگانی که "دستۀ" آب گردان را تشکیل میدهند به نامهای قائد، عناق و جون موسومند که بازهم نامهایی عربی به معنای "جلودار" و "بزغاله" هستند و معنای دقیق جون هنوز مورد اختلاف است.

در نزدیکی عناق ستارۀ کوچک سها قرار دارد. اعراب این دو ستاره را "اسب و سوار" می نامیدند و از ستارۀ سها برای آزمون دید خوب استفاده میکردند.

 

 

افسانه

 

یکی از نخستین نامهایی که به این صورت فلکی داده شد "خرس بزرگ" بود و نامهای عربی به معنای ران، گرده و غیره قسمتهای مختلف بدن خرس را بیان میکنند.

دلیل این نامگذاری روشن نیست، زیرا که ناظر به دشواری میتواند طرح بدن خرس یا حیوان دیگری را در این صورت تصویر کند.

بنابر افسانه ای کهن، خرس نشان دهندۀ کالیستو، دختر شاه آرکادیا و معشوقۀ ژوپیر بود و ژوپیر برای حفاظت از او، او را به صورت خرسی درآورد و بر آسمانها نهاد.

بنابر افسانه ای دیگر، روح بزرگ، خرس بزرگ را با قصد و عمد برآسمان نهاد تا "گاهشمار" خرسهای زمینی باشد. در نیم سالی که خرس بزرگ بر ارتفاعی کم جای دارد، همۀ خرسهای زمینی در غارهای خود می مانند و خود را گرم نگه میدارند. وقتی که خرس بزرگ در آسمان اوج میگیرد، خرسها نیز غارهایشان ترک میکنند زیرا تابستان آغاز میشود.

 

 

  

 

 

 

 

دب اصغر

 

معروفترین و پرنورترین ستارۀ این صورت فلکی، جدی است. تشخیص آن بسیار ساده است. نقطۀ شروع دو ستارۀ دبه و مراق در کاسۀ دب اکبر است که به قراولان معروفند. امتداد خط و اصل این دو ستاره از جدی میگذرد که آن را با نامهای ستارۀ قطبی و آلفا – دب اصغر نیز میشناسند. فاصلۀ زاویه ای دبه تا جدی شش برابر فاصلۀ میان دو قراول است.

 

بعد از جدی، پرنورترین ستارۀ آن انور فرقدان یا (بتا) – دب اصغر است که قدر ظاهری آن 2/2 میباشد. این یکی از 57 ستاره ای است که به عنوان مرجع مورد استفادل دریانوردان (و هوانوردان) است. پنج ستارۀ دیگر دب اصغر جلوۀ کمتری دارند و چهار تای آنها از قدر 4 هم کم سو ترند. وسعت این صورفلکی در حدود چهار برابر فاصلۀ میان قراولان است.

 

 

افسانه

 

دب اصغر به نامهای بنات النعش صغری یا هفتو رنگ کهین نیز مشهور است. وجه تسمیۀ آن نیز مانند دب اکبر کاملا نا مناسب است. بنابر افسانۀ جالبی از بومیان آمریکا دربارۀ دب اصغر، گروهی شکارچی بومی راه خود را در جنگل گم کده بودند. با اجابت دعاهایشان، دختر کوچکی پدیدار شد تا به سلامت آنها را به خانه هایشان راهنمایی کند. او روح جدی بود و شکارچیان پس ز مرگ در آسمان جای گرفتند تا برای همیشه نزدیک جدی باشند.

 

یکشنبه 22 اردیبهشت1387
نویسنده: م.جوزی
 RSS 

POWERED BY
BLOGFA.COM
Sajjad Saberi

Create Your Badge