گرمايش زمين

گرم شدن زمین (در انگلیسی:Global Warming) نام پدیده‌ای است که منجر به افزایش میانگین دمای سطح زمین و اقیانوس‌ها‌ گردیده‌است. ^{[۱] [۲]}

در طول ۱۰۰ سال گذشته، کره زمین به طور غیرطبیعی حدود ۰٫۷۴ درجه سانتیگراد گرمتر شده که این موضوع دانشمندان را نگران کرده‌است. ^[۳] برخی از دانشمندان معتقدند که دهه‌های پایانی قرن بیستم، گرم‌ترین سال‌های ۴۰۰ سال اخیر بوده است. ^[۴] گزارش‌ها حاكی از آن است که ۱۰ مورد از گر‌م‌ترین سال‌های جهان تنها از سال ۱۹۹۰ تا سال ۲۰۰۷ به ثبت رسیده است كه این میزان در ۱۵۰ سال گذشته بی‌سابقه بوده است.^[۵]به نظر می‌رسد فعالیت‌های صنعتی در ایجاد این مشکل بسیار موثر است و به گرم شدن کره زمین کمک می‌کند.^[۳]

از سال ۱۸۸۰ اندازه‌گیری دمای هوای کره زمین آغاز شده‌است و تا کنون نیز ادامه دارد. پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۱۴ زمین شاهد رکورد بی‌سابقه «گرم شدن» باشد. ^[۶]همچنین گفته می‌شود گرم شدن کره زمین، در سال ۲۱۰۰ باعث خشکسالی شدید، گرمای سوزان و طوفان‌های وحشتناک خواهد شد. ^[۷]

در مورد دلایل این پدیده، یک سری از تئوری‌ها بر تأثیر گاز‌های گلخانه‌ای بر این فرآیند مبتنی است و برخی دیگر فرآیندهایی نظیر فعالیت‌های آتشفشانی و زمین گرمایی و همچنین فعالیت های خورشیدی را دلیل این پدیده می‌دانند. استناد این دانشمندان برای گفته‌های خویش، وقوع دوره‌های سرد و گرم در طول مدت زمانی است که از عمر زمین می‌گذرد. ^[۲]

به عقیده بسیاری از دانشمندان با افزایش آگاهی‌های عمومی، مصرف بهینه سوخت و انرژی، افزایش سطح فضای سبز و جلوگیری از تخریب جنگل‌ها، بازیافت مواد و استفاده از انرژی‌های جایگزین سوخت‌های فسیلی مانند باد و خورشید می‌توان این پدیده و اثرات منفی آن بر زندگی بشر را کنترل کرد.

علل

 

گازدی اکسيد کربن، که عمدتاً از کاربرد سوخت‌های فسيلی ناشی می‌شود، به عنوان یکی از عوامل افزايش دمای زمين مطرح است.

هیات بین المللی بررسی تغییرات آب و هوایی (IPCC) می‌گوید تغییرات جوی که در سراسر جهان مشاهده می‌شود به احتمال خیلی زیاد ناشی از عواملی است که بشر در آنها دست دارد. ^[۸] آکادمی ملی علوم آمریکا نیز فعالیت انسان‌ها و تولید گازهای گلخانه‌ای را علت اصلی این پدیده معرفی می‌کند.^[۴]

دانشمندان با استفاده از داده‌های جمع‌آوری شده از گیاهان، یخچال‌ها و سایر نمونه‌ها به این نتیجه دست یافته‌اند و معتقدند که این تحقیقات به‌طور قطعی تایید می‌کند که فعالیت‌های انسانی بر آب و هوا تأثیر می‌گذارد. ^[۹]

ولی برخی دانشمندان معتقدند که افزایش حرارت در سال‌های اخیر را می‌توان به فعالیت‌های خورشیدی و تابش آن نسبت داد. این گروه می‌گویند تصاعد دی‌اکسیدکربن و سایر گازهای گلخانه‌ای کمتر از آن است که تغییرات مشاهده شده را توجیه کند.

همچنین نابودی و آتش‌سوزی جنگل‌ها به عنوان یکی از دلایل گرم شدن دمای زمین مطرح شده است. ^[۱۰] درحقیقت درختان با جذب دی‌ اکسید کربن، آن را ذخیره می‌نمایند که در اثر سوختن، آن را آزاد می‌نمایند. بنابراین آتش‌سوزی در جنگل‌ها می‌تواند به‌عنوان یکی از دلایل افزایش میزان دی‌اکسید کربن در اتمسفر و درنتیجه گرم شدن زمین مورد توجه قرار بگیرد. شایان ذکر است رویداد النینو میزان گرمای زمین را به طور موقت افزایش می دهد

 

اثر گلخانه‌ای

تحقیقات نشان می‌دهند بين افزایش میزان گازهای گلخانه‌ای موجود در اتمسفر با گرم شدن کره زمین ارتباط مستقیمی وجود دارد. ^[۱۱]

زمین مقداری از انرژی خورشید را جذب می‌کند و باقی آن را منعکس می‌نماید.در طی این فرآیند طول موج نور تغییر پیدا می‌کند. بعضی از گازهای موجود در جو زمین، این تابش خروجی را جذب می‌کنند. این تابش عمدتاً در محدوده فروسرخ است. مولکول گازهای گلخانه‌ای، بسیار بیشتر از سایر گازها نور مادون قرمز را جذب می‌کند. جذب انرژی توسط مولکولهای گاز سبب جنبش مولکول و افزایش انرژی آن می‌شود. وقتی این اتفاق در مقیاس بزرگ رخ دهد، مانند این است که زمین را با یک پتو پوشانده‌ایم. دمای کل نواحی زمین افزایش می‌یابد. این پدیده اثر گلخانه‌ای و گازهایی که در آن موثرند، گازهای گلخانه‌ای نامیده می‌شوند. ^[۱۲]

پیامدها

برخی از دانشمندان، افزایش طوفا‌ن‌ها و گردبادهای سهمگین را یکی از نتایج گرم شدن کره زمین قلمداد می‌کنند. ^[۴] اغلب كارشناسان اقلیمی معتقدند كه این روند می‌‌تواند به وقوع خشكسالی‌ها، سیل‌ها، بادهای گرم و توفان‌های مهیب‌تر منجر شود اما بعضی از آنها هم بر این باور هستند كه بعضی از این حوادث رخ داده علامت گرم شدن زمین نیست چون این آشفتگی و نابسمانی ویژگی طبیعی آب و هوا ست.^[۵] از پیامد های دیگر بالا آمدن آب دریا هاو در نتیجه رفتن مناطق ساحلی و جزایر زیر آب و رقیق شدن آب اقیانوس ها و در نتیجه افزایش باران در تمام جهان است.

گرم شدن دمای زمین باعث شده است که درجه حرارت داخلی یخچال‌های طبیعی واقع در نقاط مختلف جهان ازجمله یخچال‌های واقع در قطب شمال، قطب جنوب و چین افزایش پیدا کند و درنتیجه با آب شدن تدریجی، حجم زیادی از ذخایر این یخچال‌ها ذوب شود. این مساله از آنجا حائز اهمیت است که این یخچال‌ها بخش عمده‌ای از ذخایر آب آشامیدنی جهان را تشکیل می‌دهند. ^[۱۳] بنابراین منابع آب آشامیدنی سالم رو به کاهش می‌گذارد و احتمال شیوع بیماری‌هایی که از طریق آب آشامیدنی ناسالم شیوع می‌یابند، بیشتر می‌شود. طبق برآوردهای سازمان بهداشت جهانی، بیماری‌هایی که از تغییرات اقلیمی و گرم شدن زمين ناشی می‌شود، هر ساله باعث مرگ و میر ۸۰ هزار نفر در کشورهای آسیایی می‌شود.

 

پانويس

1. ↑ گرم شدن زمین. پایگاه اطلاعاتی ایرانیکا. بازدید در تاریخ ۱ سپتامبر ۲۰۰۷.
2. ↑ ^{۲٫۰ ۲٫۱} گرم شدن جهان. انجمن فیزیکدانان جوان ایران. بازدید در تاریخ ۱ سپتامبر ۲۰۰۷.
3. ↑ ^{۳٫۰ ۳٫۱} گرم شدن زمین. دفتر طرح ملی تغییر آب و هوا. بازدید در تاریخ ۱ سپتامبر ۲۰۰۷.
4. ↑ ^{۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲} گرمترین دوران كره زمین. پایگاه اینترنتی آفتاب. بازدید در تاریخ ۱۴ شهریور ۱۳۸۶.
5. ↑ ^{۵٫۰ ۵٫۱} پیش به سوی جهنم. وب‌گاه نوژن طراحان. بازدید در تاریخ ۶ سپتامبر ۲۰۰۷.
6. ↑ گرم شدن زمین. دویچه وله فارسی. بازدید در تاریخ ۲ سپتامبر ۲۰۰۷.
7. ↑ دانشمندان می‌گویند: گرم شدن زمین فاجعه‌بار خواهد شد. رادیو زمانه. بازدید در تاریخ ۲ سپتامبر ۲۰۰۷.
8. ↑ گرم شدن زمین به 'احتمال زیاد' کار بشر است. بی‌بی‌سی فارسی. بازدید در تاریخ ۳ سپتامبر ۲۰۰۷.
9. ↑ زمین به اوج گرمای خود در دو هزاره اخیر پا گذاشته است. بی‌بی‌سی فارسی. بازدید در تاریخ ۳ سپتامبر ۲۰۰۷.
10. ↑ آتش‌سوزی جنگل‌ها یكی از علل تولید گازهای گلخانه‌ای است. پایگاه اینترنتی آفتاب. بازدید در تاریخ ۱۴ شهریور ۱۳۸۶.
11. ↑ نقش گازهای گلخانه‌ای در گرم شدن کره زمین. وب‌گاه نیکو صالحی به نقل از ایسکا نیوز. بازدید در تاریخ ۳ سپتامبر ۲۰۰۷.
12. ↑ اثر گلخانه‌ای. وب‌گاه تبیان. بازدید در تاریخ ۳ سپتامبر ۲۰۰۷.
13. ↑ یخچال‌های چین به سرعت ذوب می‌شوند. بازدید در تاریخ ۱۸ شهریور ۱۳۸۶.
14. ↑ سازمان بهداشت جهانی: گرم شدن زمين، سالانه جان ۸۰ هزار آسيايی را می‌گيرد. خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، ایرنا. بازدید در تاریخ ۱۷ شهریور ۱۳۸۶.

به نقل از دانشنامه جهاني ويكي پديا

 

گوی آتشین بر فراز آسمان کلورادو

شب گذشته در ساعات اولیه بامداد یک گوی آتشین آسمان کلورادو در آمریکا را روشن کرد.

 

 

 

«کریس پترسون» از منجمین شهری در نزدیکی کلورادو از این اتفاق عکاسی کرده است. وی افزود در چند سال گذشته چنین شهاب سنگی را مشاهده نکرده است.

وی همچنین اضافه کرد که این شهاب سنگ تقریبا 100 برابر بیشتر از ماه بدر روشنایی داشته است. منشاء چنین شهاب سنگ هایی از سیارک هایی کوچک است که از دسته شهاب هایی با نام «سوپر بولید» هستند.

 

برای دریافت اطلاعات تصویری و صوتی این شهاب سنگ به لینک فوق مراجعه نمایید.

به نقل از نجوم نیوز

خلاصه گزارش پروژه

خلاصه گزارش۲                              به نام خداوند ثوابت و سیارات

رصدگر:مینا جوزی                              تاریخ رصد: ۱۱/۶/۸۷        محل رصد: ۳۶.۲۴/.۴۸.۴۸ (زنجان)

حد قدر سمت الراسی: حدود ۳                  آسمان تاب: ۲۵درجه            آلودگی نوری محیط: نور شهری

هوای ابری:  ابر محو                            ابزار: دابسونی ۸ اینچ          وضعیت راه شیری: دیده نشد 

شاخص: جدی ۳۶.۲/۸۹                        آندرومدا: ۶۸.۵/۴۱              میزان خطا: حد اکثر ۲ درجه

نرم افزار تایید کننده: cybersky4          اختلاف با نرم افزار:۲ درجه

ماه

 

 

ماه تنها قمر سیارۀ زمین است. میانگین فاصله ماه تا زمین ۳۸۴٬۴۰۳ کیلومتر و قطر ماه ۳٬۴۷۶ کیلومتر است. کره ماه در حقیقت نزدیکترین جرم آسمانی به زمین محسوب می شود. نور می‌تواند تقریباً در مدت ۱٫۳ ثانیه فاصله بین زمین تا ماه را طی نماید. در سال ۱۹۶۹ نخستین فضانوردان به نام‌های نیل آرمسترانگ و باز آلدرین در قالب پروژه آپولو بر سطح ماه فرود آمدند.

نیم‌کره‌ای از ماه به طور دائمی رو به زمین قرار دارد که سمت نزدیک ماه نامیده می‌شود. نیمه پنهان ماه را سمت دور ماه می‌نامند. سنگین بودن نیمهٔ آشکار ماه و اثر گرانش زمین بر روی آن باعث این تقسیم شده‌است.

 

ادامه نوشته

سیارۀ زحل

 

زحل يا كيوان ، ششمين سياره از جانب خورشيد ، ( در زبانهاي اروپايي ) به نام ساترن ، يا رب النوع رومي كشاورزي ناميده ميشود كه مبناي آن كرونوس ، رب النوع يوناني است. اين دومين سياره بزرگ منظومه ي شمسي است . داراي قطر تقريبي 120600km است. زحل به علت حلقه هاي آشكاري كخ دارد زيباترين سيارات است . زحل به رغم اندازه ي بزرگش ، كم چگالترين سيارات است . اين سياره تقريبا 30% چگال تر از آب است . يعني اگر در ظرف آبي كه به اندازه ي كافي بزرگ باشد ، قرار داده شود ، غوطه ور ميماند.

چرخش محوري زحل بسيار تند است و طي 10.5 ساعت زميني كامل ميشود . قطبهاي اين سياره بر اثر اين چرخش سريع ، تخت شده است . اندازه ي دور تا دور آن در استوا ، 10% بزرگتر از اندازه ي دور تا دور قطب آن است . بر عكس طول روز ، سال زحل بسيار طولانيست. هر دور گردش كامل سياره ، پيرامون خورشيد ، به دليل فاصله ي متوسط 1.4 ميليارد كيلومتري آن از خورشيد ، 29.5 سال زميني طول ميكشد، يعني حركت ظاهري زحل از ميان برجهاي دايرة البروج بسيار كند است . با كمك تلسكوپهاي آماتوري سالهاي بسياري طول ميكشد تا كجي محور چرخش زحل ( تقريبا27) معلوم شود ، زيرا طي يك دوره ي تقريبا 14 ساله ما سمت بالاي حلقه هاي آن را ميبينيم ، سپس در دوره ي حدود يك سال به نظر ميرسد كه اين حلقه ها " لبه _ نما " شدهاند و بعد از آن منظره اي از زير حلقه ها ميبينيم .

زحل بيشتر از گاز تشكيل شده است . ابرهاي زرد و كدر آن از آمونياك متبلورند و با بادهايي شرق وزان كه در استواي سياره سرعتي بيش ا ز 1770 km/h دارند ، به درون نوارهايي روبيده ميشوند . بادهاي نزديك دو قطب ملايم ترند . پوشش زحل دريايي از هيدروژن و هليم مايع است كه رفته رفته ( با پيشروي در عمق ) به شكل هيدروژن فلزي در مي آيد . اين دريا جريان هاي الكتريكي بسيار قوي را هدايت ميكند كه توليد كننده ي ميدان مغناطيسي پر توان سياره اند . هسته زحل ، كه چندين برابر هسته ي زمين است ، از سنگ و يخ تشكيل شده است . دانشمندان دماي سطح سياره را حدود -168 درجه سلسيوس برآورد ميكنند.

در حدود هر سي سال با سپري شدن تابستان زحل ، طوفان عظيمي در سياره اتفاق مي افتد. اين طوفان كه به لكه سفيد بزرگ شهرت دارد ، به مدت يك ماه قابل مشاهده است و مانند نورافكني بر سيماي سياره ميدرخشد. سپس لكه شروع به شكستن ميكند و به شكل نوار پهن سفيدي به دور سياره كشيده ميشود . اين تصور وجود دارد كه توفان ياد شده ، حاصل گرم شدن جو، كف كردن آمونياك ، منجمد و سپس پراكنده شدن آن با بادهاي سنگين سياره باشد.

 

حلقه هاي زحل

برجسته ترين ويژگي زحل حلقه هاي آن است . سه سياره بزرگ ديگر ( مشتري ، اورانوس، و نپتون) هم داراي حلقه اند ، اما زحل چشمگيرترين حلقه ها را دارد.

 اختر شناسان قرنها فكر ميكردند كه حلقه ها قمرهاي سياره اند .

 

بقیه در ادامۀ مطلب ...

 

ادامه نوشته

صحت نظریه انفجار بزرگ

 

مداركي براي نظريه انفجار بزرگ:
سه مدرك قوي براي صحت نظريه ي انفجار بزرگ كطرح است كه نشان بر درستي اين پيشامد است:

1- انبساط كيهان

زماني دانشمندان كشف كردند كه كهكشان هايي كه ما را احاطه كرده اند در حال دور شدن از ما هستند و تمامي كهكشانها در حال دور شدن از مركز هستي هستند كه باور مي رود اين نقطه،نقطه اي است كه بيگ بنگ در آن رخ داده است.
اين كشف،تئوري بيگ بنگ را استوار كرد.همانطور كه مي دانيد، در ابتدا،تمامي فضا در يك نقطه بود(هيچ چيز ديگري نبود).اين نقطه تمامي مواد موجود امروز را شامل مي شد و امكان دارد حدس بزنيد كه آن نقطه انبساط يافته است و جهان از آن نقطه فاصله نگرفته است.جهان همان نقطه است!
در تصوير زير بالوني را مي بينيد كه ابتدا يك نقطه بوده و آن نقطه مانند شكلي كه مي بينيد انبساط يافته است.

 - امواج پس زمينه ي كيهاني

منابع انرژي و جرم دلالت بر ابن دارند كه جهان در گذشته چگال تر و گرم تر بوده است.بلافاصله پس از بيگ بنگ جهان داراي دمايي بيش از يك ميليون درجه ي سانتي گراد داشت. با گذست زمان،جهان انبساط يافت و همزمان سرد سد و امروز دماي جهان در حدود سه درجه ي كلوين(270- درجه ي كلوين) است.
جهان با مشخصات طيفي اي تابش مي كند كه با اين دما همخواني دارد.
جزئيات:توزيع مادع در جهان يكسان است.اين فرض ظاهرا به دو شكل تائيد شده است.يكي با بازديد از كهكشانها و ديگري نوسانات ضعيف در تابش راديويي پس زمينه ي كيهاني.
در بيگ بنگ داغ،جهان قابل مشاهده شروع به انبساط آني در 12-15 ميليارد سال پيش مي كند.سپس چون،جهان به انبساط ادامه مي دهد و به تدريج فاصله ي بين كهكشان ما و كهكشان هاي خارجي افزايش مي يابد.انبساط جهان سبب تبديلات نور آبي رنگ به قرمز و قرمز رنگ به فرو سرخ مي شود.بنابراين،كهكشانهاي دور كه با سرعت زياد از ما دور مي شوند،قرمز تر ديده مي شوند.اين انبساط،همچنين،تابش هاي پس زمينه ي كيهاني را سرد مي كند.بنابر اين تابش هاي پس زمينه ي كيهاني كه امروزه در دماي 2.28 درجه ي كلوين هستند،در جهان اوليه،گرمتر بودند.
بعلاوه،طيف گرمايي تابش هاي پس زمينه ي كيهاني در ابرهاي گازي دور،گرمتر هستند.
چون نور با سرعت محدودي حركت مي كند ما اين ابرهاي دور را در زمانهاي اوليه مي بينيم؛در گذشته ي جهان،كه جهان چگالتر و گرمتر بود.
عملا ما گذشته را مي بينيم.(همچنيناست براي بسياري از ستارگاني كه شما مي بينيد.شما ميليون ها سال پيش ستارگان را مي توانيد ببينيد و گاهي اوقات عم چند ميليارد سال پيش آنها را!)

3- برهم كنش هسته اي كيهاني.فراواني هليوم

حدود 25% جرم كيهان،از هليوم است.ستارگان در طول عمر كيهان نمي توانستند اين مقدار هليوم را توليد كنند.براي همين،فرض ذيل بيشتر مورد قبول دانشمندان است.تنها چگالي و دماي بالا در مرحله هاي اوليه ي جهان،منايب است براي توليد هليوم از هيدروژن؛دقيقا سه دقيقه پس از بيگ بنگ شرايط،شبيه به شرايط درون ستارگان بود.مدل هاي جهان اوليه،پيش بيني مي كنند كه 25% از هيدروژن موجود در آن زمان بايد به هليوم تبديل شده باشند.به هر حال شرايط،به گونه اي بود كه اجازه ي تشكيل عناصر سنگين تر از هليوم را نمي داد.
جزئيات:يك ثانيه پس از بيگ بنگ،دماي جهان دقيقا 10 ميليارد درجه بود و جهان پر بود از دريايي از نوترون ها،پروتون ها،الكترون ها،پاد الكترون ها(پوزيترون ها)،فوتون ها و نوترينوها.
هنگامي كه جهان سرد شد،نوترونها به پروتونها و الكترونها تبديل شدند و يا با ساير نوترونها تركيب پيدا كرده و دوتريم ها را ساختند.در سه دقيقه ي نخستين جهان،اكثر دوتريوم ها تركيب شدند ،هليوم ها را ساختند.مقدار اندكي ليتيوم نيز در آن زمان ساخته شد.
پيشگويي فراواني دوتريوم،هليوم و ليتيوم وابسته است به چگالي ماده ي معمولي در جهان اوليه.اگر چگالي ماده ي معمولي دقيقا 3% از چگالي بحراني باشد، در اينصورت نظريه،دقيقا ميزان زياد اين عناصر را پيشگويي مي كند.
يك ماهواره بايد بتواند مستقيما چگالي اين ماده ها را اندازه بگيرد و مقدار مشاهده شده را با برهم كنش هسته اي كيهاني بيگ بنگ مقايسه كند.اين مي تواند يك آزمايش مهم براي اين مدل باشد.

 

 منبع :  هوپا  

 

 

نورانیت ستارگان

 

نورانیت ستارگان و یا دیگر اجرام آسمانی برای ناظر زمینی "قدر" نامیده شده و با عددی معین می شود. ستاره شناسان قدیم، نورانی ترین ستاره را در قدر اول و کم نورترین آنها را در قدر شششم قرار می دادند. امروزه، این طبقه بندی به نحوی دیگر و با استفاده از اعداد منفی نیز مورد استفاده قرار م یگیرد. برای مثال، شعرای یمانی، یعنی نورانی ترین ستارۀ آسمان در قدر ۵/۱-، نسر واقع در قدر ۱/۰+ خورشید در قدر حدود ۲۷- و ماه هنگام بدر در قدر ۱۲- واقع شده اند

 

هابل ...

 

طی قرنهای 16 و 17 میلادی تحولی در دیدگاه بشر نسبت به آسمان و زمین روی داد. منجمانی چون کپرنبک، گالیله و کپلر بکمک تلسکوپ دامنه آگاهی بشر از هستی را وسعت بخشیدند. تا آن زمان شناخت بشر از آسمان محدود به قوه بینایی بود و ابزاری برای مشاهده آسمان وجود نداشت. این منجمان با بهره گیری از تلسکوپ، بر باورهای باطل بشر درباره مرکزیت زمین در کائنات، خط بطلان کشید.

تلسکوپ در قرن 18 برای منجمان به ابزاری غیر قابل چشمپوشی بدل شده بود. با پیشرفت فن تراش عدسی ها و علوم اپتیک، تلسکوپهای بزرگتر و بهتر در رصد خانه ها نصب شد. حال آدمی سیارات و ستارگانی را می دید که قبل از اختراع تلسکوپ از وجود آنها بی خبر بود. او به مدد تلسکوپ پی برد جهان بزرگتر از پندارهایش است.

با افزایش بزرگنمایی و وضوح تصاویر تلسکوپها، حوضه شناخت بشر از دنیای پیرامونش، بزرگ و بزرگتر شد. با این حال در آغاز قرن بیستم، اغلب ستاره شناسان اعتقاد داشتند که، جهان فقط از یک کهکشان تشکیل شده است که همان راه شیری است که منظومه شمسی از اجزای آن است.

در سال 1924 ادوین هابل، ستاره شناس آمریکایی با استفاده از تلسکوپ 100 اینچی خود کهکشانهای بسیاری، خارج از کهکشان راه شیری، رصد کرد. وی مشاهده کرد که کهشکانها در حال دور شدن از یکدیگر هستند. پس جهان در حال گسترش است. کشف وی بار دیگر مرزهای شناخت هستی را فرو ریخت و در پی آن نظریه انفجار بزرگ مطرح شد که تاکنون بهترین پاسخ به دورشدن کهکشانهاست.

منجمان، برای مشاهده بهتر آسمان، تلسکوپها را در کوهستانها و نواحی عاری از گرد و غبار و نور شهرها، نصب می کنند با این وجود برای رصد آسمان، در بند شرایط جوی هستند.

بقیه در ادامه مطلب ...

 

ادامه نوشته

شاتل فضایی

 

شاتل به سفینه هایی گفته میشود که برای ماموریتهای فضایی ساخته میشوند. شاتلها را در اصطلاح Space Transportation System به معنی سیستم حمل و نقل فضایی میگویند و طراحی و ساخت به گونه ای انجام میگیرد که حداقل انجام 100 ماموریت را بتواند انجام دهد. شاتل مثل یک راکت (موشک) پرتاب شده و مانند هواپیما فرود میاید. در حال حاضر به تعداد سه عدد از این نوع سفینه های فضایی شاتل فعال بوده و برای انجام ماموریتها استفاده میشود که عبارتند از Discovery, Atlantis و Endeavour. این سفینه ها تا کنون توانسته اند فقط حدود یک چهارم ماموریت هایی را که برایشان در نظر گرفته شده به انجام برسانند.

کلمبیا (Columbia) اولین شاتل بود که به سفارش مرکز فضایی کندی ناسا (NASA's Kennedy Space Center) در سال 1979 ساخته شد. تا به حال شاتلهای Columbia, Challenger, Discovery, Atlantis ,Endeavour جمعا" 113 ماموریت فضایی انجام داده اند و در مجموع توانسته اند 600 فضانورد را حمل کرده و چیزی بیش از 1360 تن بار را به فضا ببرند که این شامل تلسکوپ فضایی هابل (Hubble Space Telescope) و سایر وسایل ساخت و تجهیزات پایگاه بین المللی فضایی (International Space Station - ISS) نیز میشود. فهرست این شاتلها تا به امروز این چنین است:

- Columbia : اولین شاتل ساخته شده در سال 1979 و به به سفارش مرکز فضایی کندی ناسا که در اول فوریه سال 2003 بعد از انجام موفقیت آمیز ماموریت با هفت سرنشین موقع فرود منفجر شد.

- Challenger : به سفارش KSC در جولای 1982 و در28 ژانویه 1986 با هفت سرنشین موقع پرتاب منفجر شد.

- Discovery : در نوامبر 1983 ساخته شد.

- Atlantis : در آوریل 1985 ساخته شد.

- Endeavour : در می 1991 برای جایگزینی سفینه Challenger در فلوریدا ساخته شد.

 

ادامه نوشته

دب اکبر و دب اصغر

 

 

ستارگان دب اکبر

 

هفت ستارۀ پرنور، نقش دب اکبر (آب گردان) را پدید می آورند. چهار ستاره که "کاسه" را تشکیل میدهند با نامهای دبه، مراق، فخذ، مغرز معروفند که همگی اسامی عربی هستند: دبه به معنای "خرس" است و مراق به معنای "گرده" ، فخذ و مغرز به ترتیب "ران" و "بن دم" خرس هستند.

ستارگانی که "دستۀ" آب گردان را تشکیل میدهند به نامهای قائد، عناق و جون موسومند که بازهم نامهایی عربی به معنای "جلودار" و "بزغاله" هستند و معنای دقیق جون هنوز مورد اختلاف است.

در نزدیکی عناق ستارۀ کوچک سها قرار دارد. اعراب این دو ستاره را "اسب و سوار" می نامیدند و از ستارۀ سها برای آزمون دید خوب استفاده میکردند.

 

 

افسانه

 

یکی از نخستین نامهایی که به این صورت فلکی داده شد "خرس بزرگ" بود و نامهای عربی به معنای ران، گرده و غیره قسمتهای مختلف بدن خرس را بیان میکنند.

دلیل این نامگذاری روشن نیست، زیرا که ناظر به دشواری میتواند طرح بدن خرس یا حیوان دیگری را در این صورت تصویر کند.

بنابر افسانه ای کهن، خرس نشان دهندۀ کالیستو، دختر شاه آرکادیا و معشوقۀ ژوپیر بود و ژوپیر برای حفاظت از او، او را به صورت خرسی درآورد و بر آسمانها نهاد.

بنابر افسانه ای دیگر، روح بزرگ، خرس بزرگ را با قصد و عمد برآسمان نهاد تا "گاهشمار" خرسهای زمینی باشد. در نیم سالی که خرس بزرگ بر ارتفاعی کم جای دارد، همۀ خرسهای زمینی در غارهای خود می مانند و خود را گرم نگه میدارند. وقتی که خرس بزرگ در آسمان اوج میگیرد، خرسها نیز غارهایشان ترک میکنند زیرا تابستان آغاز میشود.

 

 

  

 

 

 

 

دب اصغر

 

معروفترین و پرنورترین ستارۀ این صورت فلکی، جدی است. تشخیص آن بسیار ساده است. نقطۀ شروع دو ستارۀ دبه و مراق در کاسۀ دب اکبر است که به قراولان معروفند. امتداد خط و اصل این دو ستاره از جدی میگذرد که آن را با نامهای ستارۀ قطبی و آلفا – دب اصغر نیز میشناسند. فاصلۀ زاویه ای دبه تا جدی شش برابر فاصلۀ میان دو قراول است.

 

بعد از جدی، پرنورترین ستارۀ آن انور فرقدان یا (بتا) – دب اصغر است که قدر ظاهری آن 2/2 میباشد. این یکی از 57 ستاره ای است که به عنوان مرجع مورد استفادل دریانوردان (و هوانوردان) است. پنج ستارۀ دیگر دب اصغر جلوۀ کمتری دارند و چهار تای آنها از قدر 4 هم کم سو ترند. وسعت این صورفلکی در حدود چهار برابر فاصلۀ میان قراولان است.

 

 

افسانه

 

دب اصغر به نامهای بنات النعش صغری یا هفتو رنگ کهین نیز مشهور است. وجه تسمیۀ آن نیز مانند دب اکبر کاملا نا مناسب است. بنابر افسانۀ جالبی از بومیان آمریکا دربارۀ دب اصغر، گروهی شکارچی بومی راه خود را در جنگل گم کده بودند. با اجابت دعاهایشان، دختر کوچکی پدیدار شد تا به سلامت آنها را به خانه هایشان راهنمایی کند. او روح جدی بود و شکارچیان پس ز مرگ در آسمان جای گرفتند تا برای همیشه نزدیک جدی باشند.

 

تیکو براهه !

 

در سال 1546 میلادی در کشور دانمارک پسری به دنیا آمد که نامش را تیکو گذاشتندو کشفیات بعدی او تحولی عظیم در علم نجوم پدید آورد. تیکو براهه ( 1601 – 1546 ) از ودکی به اخترشناسی علاقۀ فراوان داشت و لذا در نوجوانی برای تحصیل به آلمان رفت و به مطالعه در این رشته پرداخت. وی پس از مراجعت به وطن، در سال 1572 نواختری را در صورت فلکی ذات الکرسی کشف کرد. چندی بعد فردریک دوم، پادشاه دانمارک و نروژ، جزیرۀ کوچک «ون»، در کنار ساحل جنوب غربی سوئد را برای تاسیس رصدخانه به وی واگذار کرد.

پس از تاسیس رصدخانه، تیکو مدت بیست سال در انجا به تحقیق و پژوهش و رصد مشغول بود. در این مدت هر چند گاه یک بار رجال و علمای زمان از رصدخانه دیدار می کردند. پس ا زمرگ فردریک، وضع دگرگون شد و حاکمان جدید آن احترام لازم را نسبت به او نداشتند و حتی مستمری او نیز قطع شد. چندی بعد تیکو به دعوت امپراطور رودلف سوم به پراگ رفت و قرار شد رصدخانۀ دیگری برای او ساخته شود.

در این دوران اندیشه های نیکولاوس کوپرنیکوس یا کپرنیک توجه دانشمندان به ویژه تیکو براهه را به خود جلب کرده بود. کپرنیک، منجم لهستانی، در دانشگاه کراکوف علم نجوم تحصیل کرد و سپس چند سالی را در ایتالیا گذراند و مطالب گوناگونی (ازجمله طب قانون شریعت) آموخت. وی در حدود سال 1500 در رم ریاضیات و نجوم تدریس میکرد. در سال 1512 به پروس شرقی رفت و در آنجا سکنی گزید. مهمترین اثر کپرنیک که توجه دانشمندان را به سوی او جلب کرد کتاب گردش افلاک آسمانی بود که احتمالا در 1530 به پایان رسید. وی در سال 1541 هنگامیکه در بسترر مرگ بود، این کتاب را منتشر کرد. شرح منظومۀ معروف به «منظومۀ کپرنیک» در این کتاب آمده است.

این منظومه سه پایۀ اساسی داشت که عبارت است از :

1. خورشید و سیارات در فضا ثابت اند.

2. سیارات، از جمله زمین، اجسام گردی هستند که به دور خود گردش می کنند.

3. سیارات بر دوایری به دور خورشید می گردند.

هیأت یا منظومۀ کپرنیکی، نظریه ای هلیوسنتریک و یا به عبارت دیگر خورشید مرکزی بود. البته چنین فکری بی سابقه نبود. قبل از کپرنیک، دانشمندان دیگری نظیر هراکلیدس، آریستارخوس و کوزانی نظریات مشابهی را مطرح کرده بودند، اما کپرنیک پارا از ارائۀ یک نظریه فراتر نهاد و به محاسبۀ دقیق مسائل مربوط به چنین سیستمی پرداخت و در نتیجۀ عرضۀ طرح او، بیان و توجیه بسیاری از حرکات سیارات که تا آن زمان دشوار و در برخی از موارد غیر ممکن بود، میسر گردید.

کپرنیک شرح نظریۀ خود را در کتاب گردش افلاک آسمانی بیان کرد ، لیکن از ترس کلیسا آن را منتظر نکرد. در آن سالها کلیسا نظریـ «زمین مداری» را به عنوان یک اصل اساسی ترویج میکرد و هرکس با آن مخالفت میکرد سر و کارش با دادگاه های تفتیش عقاید بود. کپرنیک هم با توجه به این موضوع از ابراز عقیده خودداری کرد.

 

کهکشانهای دور

 

 

در سال ۱۹۱۷ یک تلسکوپ جدید در کالیفرنیا به کار گرفته شد. ادوین هابل اخترشناس امریکایی با استفاده از این تلسکوپ ثابت کرد که سحابی امراة المسلسله یک کهکشان است، بسیاری از کهکشانهای دیگر شناخته شدند.

 بقیه در ادامه مطلب :

 

ادامه نوشته

قوانین کوپلر و نظریه لاپلاس

 

قوانین کپلر

تیکو براهه در سالهای آخر عمر خویش تلاش میکرد تا بدون شعله ور ساختن خشم کلیسا ترکیبی از هیأت کپرنیکی - بطلیموسی فراهم سازد. وی عقیده داشت که زمین ساکن است و خورشید به دور آن گردش میکند و پنج سیارۀ معلوم آن زمان به دور خورشید می گردند.

تیکو براهه در حالیکه اندیشه های بسیار در سر داشت ناگهان دچار بیماری شد. وی در بستر مرگ منظومۀ خود را با شاگرد و دستیارش یوهانس کوپلر ( ۱۵۷۱ - ۱۶۳۰) در میان گذاشت.  کپلر منجم و ریاضیدان آلمانی به سخنان استاد خویش گوش فرا داد، اما همۀ انها را نپذیرفت. وی پس از مرگ تیکو براهه در سال ۱۶۰۱، به سمت منجم و ریاضیدان سلطنتی منصوب شد و به تهیۀ جداول نجومی ادامه داد.  این جدولها در سال ۱۶۲۴ تکمیل شد و در سال ۱۶۲۷ در "اولم" انتشار یافت. کپلر با استفاده از نتایج ارصاد ۲۰ سالۀ تیکو براهه، که از لحاظ دقت بی سابقه بود، قوانینی را که به نام او معروف است تقریر کرد.

قوانین کوپلر عبارتند از :

۱. تمامی سیارات در مداری بیضی شکل به دور خورشید گردش می کنند و خورشید در یکی از دو کانون این بیضی واقع است.

۲. خط واصل سیاره تا خورشید در زمانهای مساوی، سطوح مساوی می پیماید.

۳. مربع (مجذور) زمان تناوب گردش هر سیاره پیرامون خورشید با مکعب طول نیم محور بزرگ ودار بیضوی سیاره نسبت مستقیم دارد.

 

نظریۀ لاپلاس

می توان گفت که پس از نیوتون نظریۀ جدیدی درباره حرکات ماه و سیارات مطرح نشد، اما با ظهور پی یر سیمون مارکی دولاپلاس (۱۷۴۹ - ۱۸۲۷)، ریاضیدان و منجم فرانسوی در صحنۀ اخترشناسی، تحول تازه ای در علم نجوم به وقوع پیوست.  لاپلاس دربارۀ تشکیل زمین عقیده داشت که کرۀ زمین میلیونها سال پیش، از کرۀ مذاب خورشید جدا شده و در فضا به حرکت درآمده و سپس به مرور زمان رویۀ آن سخت شده و پستی و بلندی در آن پدید آمده است. چون دور زمین را بخار فراگرفته بود، پس از مدتی بارانهای شدید و مداوم شروع به باریدن کرد و گودیهای زمین را پر ساخت. به این ترتیب دریاها پدیدار شدند.

لاپلاس آثار متعددی چون نظام جهان، رسالۀ مکانیک آسمان، فرضیۀ تحلیلی احتمالات و چند رسالۀ فلسفی به جهان علم عرضه کرد، اما مهمترین کتاب وی همان کتاب نظام جهان است که در سال ۱۷۹۶ منتشر شد. او در این کتاب گفته است پس از آنکه سحابی چرخندۀ بزرگ به مدت زیادی در فضا حرکت کند، گازهای فروزانی از آن جدا شدند و خورشید و ستارگان را تشکیل دادند، آنگاه تکه هایی از سحابی کنده شدند و بر اثر نیروی گریز از مرکز به حرکت و چرخش خود ادامه دادند و کرات مستقل، سیارات و اقمارشان را به وجود آوردند. این نظریه "فرضیۀ سحابی" نامیده شد.

نظریۀ لاپلاس از همان آغاز با مخالفت برخی از دانشمندان علم نجوم مواجه شد و برای مدت کوتاهی از اعتبار افتاد، اما در قرن بیستم با اصطلاحاتی اعتبار خود را به دست آورد.

 

سیاره زهره ... !

             

زهره پرنورترین سیاره در میان ستارگان و سیارات آسمان است. فقط خورشید و ماه از آن پرنورترند . برخلاف بسیاری از سیارات ، زهره در آسمان هرگز از خورشید فاصله چندانی نمی گیرد، و از این رو فقط پیش از طلوع یا پس از غروب آفتاب دیده میشود. هنگامیکه در شرق خورشید قرار میگیرد ، همچون جواهر در اسمان شامگاهی می درخشد و به ستاره شامگاهی موسوم است. هنگامیکه در غرب خورشید است ، پیش از سپیده دم می درخشد و ستاره صبحگاهی نامیده میشود.

در دوران کهن ، ستاره صبحگاهی و ستاره شامگاهی را دو ستاره متفاوت می پنداشتند، حتی آنها را به نامهای متفاوتی موسوم کردند، پیش از آنکه توجه کنند که این دو "ستاره" هیچگاه در یک زمان در آسمان دیده نمی شوند.

این جرم اسمانی به سبب درخشش دلپذیرش به نام ونوس ، الهه زیبای عشق موسوم شد.

بقیه در ادامه مطلب :

 

ادامه نوشته

خوشه پروین ... !

 

خوشه پروين و يا هفت خواهر يکی از معروفترين خوشه ستاره ای باز در اسمان است که از زمان های بسيار قديم مورد ستايش بوده است.

بقیه در ادامه مطلب :

 

ادامه نوشته

همه چیز راجع به ستاره دنباله دار

 

 

هر ستاره دنباله دار، هسته اي متشكل از يخ و غبار (موسوم به گلوله برفي كثيف) دارد كه پهناي آن حدود 20 كيلومتر (12 مايل) است. هنگاميكه اين ستاره به خورشيد نزديك مي گردد، هسته اش تبخير شده و سري درخشان و دنباله اي طولاني شكل مي گيرد.

بقیه در ادامه مطلب :

ادامه نوشته