25 خرداد ماه قرمز میشود

بسم الله الرحمن الرحیم

سلام و درود بر منجمان ایران زمین

امیدوارم خوب و خوش سلامت و سر زنده و پیروز و خلاصه همه جوره چیزای خوب باشین.

بعد از دوماه و چند وقت، الحمدلله پسورد وبلاگم رو یادم نرفته بود و اومدم کمی خاک از سر و روش بروبم.

احتمالا خبر دارید که ۴ شنبه ۲۵ خردادماه بعد از دوسال در ایران شاهد پدیده خسوف کلی خواهیم بود.

شاید از اقبال بد ما ایرانی ها بود که طی این دو سال وقتی خسوف کلی میشد تو ایران وسط ظهر بود. و شایدم افتخار ما بوده که جلو نور خورشیدو گرفتیم تا اونور آبی ها خسوف داشته باشن. به هر حال!

برای دوستای عزیزم که هنوز خیلی نجومی نشدن کمی در مورد خسوف بگم.

ماه هر 27.3 روز یکبار به دور زمین میچرخه. اما چرا ماه های ما 30 روزه است؟ این به دلیل گردش زمین به دور خورشیده.

توی پرانتز عرض کنم که [توی نجوم دو نوع دوره تناوب داریم. 1- دوره تناوب نجومی و2- دوره تناوب هلالی. دوره تناوب نجومی مدت زمانیه که یه جرم نیاز داره تا در مسیر خودش دور زمین یا خورشید دوباره به یه نقطه ی خاص در مدارش برسه. مثلا زمین 36۵.26 روز دیگه دقیقا در همین نقطه ای قرار میگیره که الان هست. یا همینطور در مورد ماه. 27.3 روز دیگه ماه در فضا دقیقا همین موقعیت رو نسبت به زمین داره. اما دوره تناوب هلالی به موقعیت ناظر ( من و شما) بستگی داره.

 دوره تناوب هلالی اینطور تعریف میشه: مدت زمانی که یک جرم از دید ناظر در همان موقعیت قرار گیرد. یعنی چی؟ یعنی اگه مثلا زهره ساعت 6 بعد از ظهر امروز با خورشید 17 درجه فاصله داره، بعد از گذشت یه دوره تناوب هلالی (که عددش مخصوص خود زهره است) دوباره راس ساعت 6 در فاصله 17 درجه ایه خورشید باشه. مثال قابل فهم ترش بازم ماهه. زمانی میگیم ماه نو شده که هلال ماه به یه حد خاصی برسه و این یعنی ماه از نظر ما نسبت به خورشید در یه زاویه خاص قرار گرفته (زاویه صفر مثبت).]

خب هربار که ماه یک دور روی مدارش به دور زمین میچرخه، به دلیل اختلاف صفحه مدارش به دور زمین و صفحه مدار زمین به دور خورشید که حدودا 5 درجه است، مدار زمین رو در دو نقطه قطع میکنه که به این دو نقطه گره گفته میشه. معناش اینه که زمانی که ماه روی هرکدام از این دو گره قرار میگیره، زمین و ماه و خورشید هر سه روی یک صفحه واقع میشن. حالا اگر دقیقا در همین زمان، موقعیت ماه و زمین نسبت به خورشید به شکلی باشه که ماه و زمین و خورشید در یک راستا هم باشن، اونوقت گرفت اتفاق می افته. اگر ماه بین زمین و خورشید باشه، سایه ماه روی زمین می افته و خورشید گرفتگی رخ میده. و اگر زمین بین ماه و خورشید باشه، سایه زمین روی ماه می افته و ماه تاریک میشه لذا ماه گرفتگی اتفاق می افته.

در فیزیک 1 دبیرستان در فصل نور خوندین یا میخونین که اگر منبع نوریمون گسترده باشه ما نیم سایه هم داریم. خوب. خورشید با این عظمتش مسلما نیم سایه هم ایجاد میکنه. کسوف زمانی زمین وارد نیم سایه میشه گرفت جزئیه یعنی ماه قسمتی از خورشید رو میپوشونه. اما در ماه گرفتگی ورود ماه به نیمسایه به راحتی قابل مشاهده نیست. و مه گرفت جزئی زمانیه که بخشی از ماه وارد سایه شود.

جدول زیر اطلاعات ماه گرفتگی 25 خرداد به نقل از وب سایت انجمن نجوم مشهد هست:

تماس اول با نیمسایه:	۲۱:۵۲
تماس اول با سایه:	۲۲:۵۲
آغاز گرفت کامل (تماس دوم):	۲۳:۵۱
بیشینه گرفت:	۰۰:۴۲
پایان گرفت کامل (تماس سوم):	۱:۳۳
تماس آخر با سایه (تماس چهارم):	۲:۳۲
تماس آخر با نیمسایه:	۳:۳۲

 

با توجه به تضاد های نوری که در گرفت ها داریم عکاسی از اونا نیاز به نور سنجی دقیقتری داره. یعنی باید بدونین اون چیزی که نورسنج دوربینتون بهتون نشون میده صرفا درست نیست. و باید خودتون دست به کار شید. خواستم اندکی به خود متکی باشم و اطلاعات عکاسی رو محاسبه کنم و بذارم. اما دیدم استاد خوبم آقای مهندس مطیعی این زحمت رو کشیدن و در سایت انجمن قرار دادن:

مرحله گرفت	ASA 100-125	ASA 200	ASA 400
ماه کامل، آسمان صاف	۱/۲۵۰ f/11	1/250 f/22	1/250 f/22
ماه در نیمسایه، قبل از تماس اول و بعد از تماس چهارم	۱/۶۰ f/11	1/60 f/16	1/125 f/16
ماه در تماسهای دوم و سوم	۱ sec. f/2.8	1 sec. f/4	1/4 f/2.8
گرفت کامل	۲ sec. f/2	2 sec. f/2.8	1 sec. f/2.8

فقط در مورد جدول بالا برای کسایی که نمیدونن.

asa یا هموم ISO حساسیت صفحه حساس به نورتون رو نشون میده. که در دوربین های دیجیتال میتونید به دلخواه تنظیمش کنین و در دوربین های آنالوگ هم روی رول فریم نوشته و معمولا فریم های موجود در بازار ISO 100 هستن.

عددی که در بالا به صورت کسری نوشته شده سرعت شاتر هست. 60/1 یعنی 1 شصتم ثانیه

عدد پایین که با f/ مشخص شده دهانه ی دیافراگمتون رو مشخص کرده. هر چه این عدد بزرگتر باشه دهانه بسته تره.

یه نکته: توی جدول بالا دیدم که جناب مطیعی از دیافراگم های پایین استفاده کردن که ممکنه همه ی دوربین ها و لنز ها این دیافراگم رو به شما ندن. رابطه ای بین سرعت و دیا فراگم هست.

هر استپ که دیافراگم بسته تر میشه یه استپ سرعت شاتر رو کمتر کنید. یعنی :

ماه در تماسهای دوم و سوم	1.3 sec. f/3.5   4 sec. f/5.6	1 sec. f/4   2 ثانیه f/ 5.6	1/4 f/2.8   0.8 sec f/ 5.6
گرفت کامل	۲ sec. f/2   8 sec f/ 5.6	2 sec. f/2.8   7 sec f/5.6	1 sec. f/2.8   3.5 sec f/5.6

به همین نسبت خودتون تغییر بدین. اگر دوربینتون دیجیتاله که تجربه کنین با دیافراگم ها و سرعت های مختلف. اما اگه آنالوگه. اولا دقت کنین فوکوس روی ماه باشه. (روی بینهایت بذارین) و سرعت و دیاف رو هم از جدول بالا استفاده کنین. اگر دیافراگمتون بیشتر از 5.6 هست با همون جریان یه استپ دیاف بسته یه استپ شاتر باز تنظیمش کنین.

ترتیب سرعت شاتر: 1/320 – 1/250  -  1/200  -  1/160  -  1/125 -  1/100 – 1/80 – 1/60 – 1/30 – 1/15 – 1/10 – 1/8 – 1/6 – 1/5 – 1/4 – 3دهم – 4دهم – 5 دهم – 8 دهم – 1ثانیه – 1.3 – 1.6 – 2 – 2.5 – 3.2 – 4 و به بالا

ترتیب دیافراگم: 2  - 2.8 – 3.2 – 3.5 – 4 – 4.5 – 5 – 5.6 – 6.3 – 7.1 – 8 – 9 – 10 – 11 – 13 – 14- 16 – 18 – 20 – 22 – 25 – 29 – 32 – 36 و ...

پیروز باشید.

(همراهان صفحه کوله پشتی شهر آرا عکساتون رو به [e-mail]  بفرستین.... )

 

 

مسیه ؟!

ماراتن مسیه چیست؟

در یکی از شب هایی که در آن تمام اجرام فهرست مسیه دیده میشوند مسابقه ای در سراسر جهان برگزار می شود. در این شب رصدگران آشنا با آسمان شب باید با ابزارهای اپتیکی خود تمام این اجرام را رصد کنند. هرکس که اجرام بیشتری را دیده باشد نفر اول است. نام این مسابقه از سختی این مسابقه گرفته شده. رصدگران باید از شب تا صبح به رقابت بپردازنــــد و به دلیل طاقت فرسا بودن این کار نام آن را مارتن گذاشتند که برگرفته از مسابقه بسیار سخت دو ماراتن است.

شارل مسیه

شارل مسیه دانشمند فرانسوی بود که 24 سال از عمر خود را صرف تهیه فهرستی از اجرام آسمانی کرد که خــــــــود آن ها را کشف کرده بود. دلیل اینکه مسیه به دنبال کشف این اجرام رفت این بود که در آن زمان داشنمندان، دنباله دارها را با اجرام دیگر از قبیل خوشه های ستاره ای و کهشان ها اشتباه می گرفتند و مسیه توانست فهرستی از 110 جرم سماوی را تهیه کند که در آن سحابی ها ، خوشه های ستاره ای و کهکشان ها جای دارند(یکی از اجرام فهرست مسیه به اشتباه تــــــــــــــــــکرار شدهM102 و M101) که از آن به بعد دیگر این اجرام را با دنباله دارها اشتباه گرفته نشود.

راه موفقیت در ماراتن مسیه چیست؟

برای موفقیت در مارتن مسیه باید چیزهایی را رعایت کرد که در این صورت شانس بسیار زیادی برای کسب مقام وجود دارد.

ابتده باید با تمام صور فلکی و جایگاه اجرام مسیه در آنها آشنت باشید و تمرین کنید برای رصد آن ها با ابزار اپتیکی.شب قبل از ماراتن خوب بخوابید که بتوانید برای شب ماراتن آمادگی لازم را داشته باشید. مایعاتی مانند آب زیاد استفاده کنید زیرا دید را در شب باز می کند و دقت کار شما را بالا می برد. پس اینکه این موراد را رعایت کردید سرانجام شب ماراتن فرا می رسد. ابتدا اجرامی را رصد کنید که فرصت زیادی برای رصد آن ها ندارید و آن ها زود غروب می کنند. سپس به سراغ اجرام دیگر بروید.

این کار بسیار مهم است زیرا اگر غفلت کنید از رصد گران دیگر عقب می مانید و همین می تواند دلیل شکست باشد.

استفاده از نقشه های آسمان

به خاطر سپردن تمامی اجرام مسیه و جایگاه آن ها در آسمان کار سختی است و به این منظور باید از نقشه های دقیــــــــــق آسمان استفاده کنید. برگزیده ترین نقشه های آسمان عبارتند از: 1-اطلس آسمان شب نوشه ویل تیریون ، ترجمه حسیــــن علیزاده غریب.2- The Observers Sky Atlas اطلس آسمان رصدگران 3- صورت های فلکی، کتابی برای رصد اجرام مسیـــــه که برای شروع مناسب است، نویسنده ویل تیریون، مترجم استاد احمد دالکی. به همراه خود حتما چراغ قوه با نور قرمز برای دیدن نقشه داشته باشید زیرا اگر نور چراغ قوه شما رنگ دیگری باشید چشم شما را که یا تاریکی عادت کرده اذیت و دقــــت لازم را برای رصد از شما می گیرد.


به علت بالا رفتن سطح توانایی رصد گران ایرانی اجرامی از فهرست دیگر به علاوه فهرست مسیه قرار داده شده تا رقابت جذاب تر شود. نام این فهرست NGC است . اجرامی که قرار داده شده عبارتند از:

اجرام رصدی مورد نظر

اجرام رصدی انتخاب شده برای این رقابت: تمام اجرام فهرست مسیه بجزکهکشان های74 Mو 77 Mکه دیده نمی شوند. علاوه بر 108 جرم مسیه که الویت اصلی انتخاب داوران است رصد 14 جرم غیرمسیه که از زیباترین اجرام ژرف آسمان اند مورد نظر است تا سبب افزایش جذابیت های این برنامه رصدی شود:

1- خوشه اومگا-قنطورس یا NGC 5139، پرنورترین خوشه کروی آسمان و بزرگترین در سراسر کهکشان

2- کهکشان قنطورس- A یا NGC5128، کهکشان نا منظم بزرگ که جز 10 کهکشان بارز آسمان است.

3- خوشه دوتایی (خی و اچ) NGC 884 و NGC869 در برساوش، از زیباترین خوشه های باز آسمان

4- کهکشان مارپیچی NGC6946 در قیفاووس

5- خوشه باز جغد یا NGC457 در ذات الکرسی

6- خوشه باز کارولین یا NGC 7789 در ذات الکرسی

7- کهکشان مارپیچی آندرومدای کوچک یا NGC7331در فرس اعظم

9- خوشه کروی NGC6441 در دم عقرب

10- خوشه باز NGC6231 در دم عقرب

11- سحابی سیاره نمای اسکیمو یا NGC2392 در جوزا

12- خوشه باز NGC2244 (سحابی رزتRossete Nebula) در تکشاخ

13- خوشه باز NGC1647 در ثور

14- دنباله دارP 73 یا شواسمان-واخمان(درخشان ترین تکه هسته آن، تکه C)، که درشب برنامه نزدیک به اکلیل شمالی است.

داشتن یک رصد خوب

چهارشنبه هفته آینده رقابت مسیه برگزار میشه. اگه جز اولین سوابق رصدیتونه این مطلب رو بخونین.

به امید موفقیت جامعه نجوم ایران و جهان

--------------------------

برای داشتن یک رصد خوب لازم است پیش از رصد ، هنگام رصد و پس از رصد نکاتی را رعایت کرده تا بتوانیم یک رصدگر خوب باشیم.

پیش از رصد

۱- داشتن ابزار رصدی مناسب که ارزان ترین و با ارزش ترین آن چشم است. و بعد از چشم سایر ابزار های ابتیکی ما را در شب های رصدی همراهی میکنند.

       ۱.۱- چشم : چشم انسان مانند دست نویسندگان و هنرمندان نیاز به پرورش دارد. برای پرورش چشم از راه های زیر میتوان استفاده کرد:

                   ۱.۱.۱-تلاش برای یافتن اجرام پر نور در هوای نسبتا روشن(اندکی بعد از غروب و یا قبل از طلوع خورشید)

                   ۱.۱.۲-نگاه غیر مستقیم به اجرام کم نور آسمان

                   ۱.۱.۳- توجه به نوع ، اندازه و قدر جرم مورد رصد

                   ۱.۱.۴- کشیدن طرحی از رصد یک جرم با چشم غیر مسلح

                   ۱.۱.۵- خواب کافی(۸ ساعت شبانه و ۲۰ دقیقه ظهرانه) و استراحت چشم

      ۱.۲-دوربین های دو یا تک چشمی: دوربین های دوچشمی و تک چشمی به دو نوع سبک و سنگین تقسیم میشوند. نوع سبک را میتوان بر روی سه پایه دوربین عکاسی نیز سوار کرد. اما خواص این دوربین ها به شرح ذیل است:

                  ۱.۲.۱- تصویر واضح و شفاف

                  ۱.۲.۲- عدم نمایش تصویر وارونه

                  ۱.۲.۳- سبک و قابل حمل

                  ۱.۲.۴- عدم ردیابی اجرام

                  ۱.۲.۵- قیمت نسبتا ارزان( ۵۰ تا ۵۰۰ هزار تومان)((البته من مخالف عبارت ارزان هستم چرا که یک تلسکوپ تال ۱۵۰ را میتوانید با قیمتی حدود ۴۰۰ هزار تومان تهیه کنید))

                 ۱.۲.۶- میدان دید باز و عدم امکان بزرگنمایی (بیش از ۲۰ برابر)

     ۱.۳- تلسکوپ: تلسکوپ ها به دو دسته اصلی تقسیم میشوند که پیشتر به آن اشاره شده: لینک مطلب تلسکوپها

۲- آشنایی با واژگان نجومی: پیشتر به آن پرداخته ایم: لینک مطالب پایه ای

۳- فراهم کردن نقشه آسمان: برترین => Observer Sky Atlas در دو نسخه انگلیسی و فارسی

۴- چراغ قوه نور قرمز به همراه باتری اضافه

۵- ملزومات ابزار های رصدی و عکاسی(پیچ اضافه و...)

۶-لباس گرم - حتی در گرمترین شبهای تابستان-

۷- تغذیه و نوشیدنی مناسب

۸- موارد درمانی ، ایمنی و تجهیزات فنی جهت تعمیر احتمالی ابزار

هنگام رصد

۱- انتخاب منطقه مناسب: انتخاب رصدگاه از چندین لحاظ مورد اهمیت است:

    ۱.۱ - عدم آلودگی نوری یا کم بودن آن

    ۱.۲- افق باز حد اکثر تا ۱۵ درجه

    ۱.۳- زمین صاف و خاک سفت

    ۱.۴- عدم وجود ابر و مه

    ۱.۵- نزدیکی به آبادی(جایی برای گذراندن زندگی در صورت بروز حادثه)

    ۱.۶- امکان تردد اتومبیل تا فاصله نزدیکی به محل

۲- نظم در هنگام رصد: داشتن نظم در رصد امری ضروری است از چینش ابزار تا توجه به پروژه و آسمان

    ۲.۱- توجه به پروژه

    ۲.۲- دقت به زمان طلوع و غروب اجرام

    ۲.۳- دقت به زمان رصد

    ۲.۴- نظم در چینش ابزار های استفاده شده به صورتی که هر لحظه آمادگی ترک محل را داشته باشیم.

۳- وضعیت مناسب و راحت: راحت بودن هنگام رصد بسیار مهم است. پس اگر عادت دارید بنشینید حتما یک صندلی تاشو به همران داشته باشید.

۴- گزارش نویسی مختصر: نوشتن گزارش باید از زمان رصد آغاز شود و به اختصار زمان،مکان،ابزار و ... به سرعت ثبت شود اما این به منزله تکمیل گزارش نیست. باید توجه داشت که اگر مسیه رصد هایش را ثبت نمی کرد دیگر رقابتی به نام مسیه وجود نمی داشت.

۵- توجه به مسائل ایمنی: از آن جایی که رصدگاه ها معمولا در کویر اند ، احتمال عقرب زدگی و مار زدگی وجود دارد که میبایست به آن ها توجه داشت و از کفش مناسب استفاده کرد.

۶- تغذیه مناسب و بموقع

۷- عدم استفاده از نور فلاش یا سایر نور ها به جز قرمز

۸- حفظ محیط زیست

پس از رصد

بعد از اتمام مراحل رصد هنوز کار تمام نمی شود و به قول ضرب المثل معروف کار را آن کرد که تمام کرد. بعد از رصد میبایست فعالیت هایی را برای ارزشمند کردن رصد انجام داد.

۱- جمع آوری وسائل و کنترل سلامت و کمال آن ها

۲- تکمیل گزارش

۳- بررسی نتایج رصد

-----------

به نقل از: کارگاه نجوم انجمن نجوم آماتوری آسمان توس مورخ جمعه ۸/۶/۸۷ ( سخنران : آقای ربانی)

 

ترویج 2

در قسمت قبل گفته شد برای اندازه گیری در آسمان از یکاهای زمینی (کیلومتر و...) استفاده نمیکنیم و به جای آن از واحد های AU و سال نوری استفاده میکنیم. اما قطر کهکشان راه شیری که ما در آن زندگی میکنیم و یک کهکشان متوسط است ، 45000 سال نوری است. خوب باز به همان مشکل اولیه برخورد کردیم. پس باید چاره ای برای کوتاه کردن این رقم و ارقام مشابه باشد.

 

متن کامل را در ادامه مطلب بخوانید

ادامه نوشته

نقشه ساعت آفتابی

این صفحه باید با زاویه ای برابر با زاویه عرض جغرافیایی منطقه ثابت شود.