25 خرداد ماه قرمز میشود

بسم الله الرحمن الرحیم

سلام و درود بر منجمان ایران زمین

امیدوارم خوب و خوش سلامت و سر زنده و پیروز و خلاصه همه جوره چیزای خوب باشین.

بعد از دوماه و چند وقت، الحمدلله پسورد وبلاگم رو یادم نرفته بود و اومدم کمی خاک از سر و روش بروبم.

احتمالا خبر دارید که ۴ شنبه ۲۵ خردادماه بعد از دوسال در ایران شاهد پدیده خسوف کلی خواهیم بود.

شاید از اقبال بد ما ایرانی ها بود که طی این دو سال وقتی خسوف کلی میشد تو ایران وسط ظهر بود. و شایدم افتخار ما بوده که جلو نور خورشیدو گرفتیم تا اونور آبی ها خسوف داشته باشن. به هر حال!

برای دوستای عزیزم که هنوز خیلی نجومی نشدن کمی در مورد خسوف بگم.

ماه هر 27.3 روز یکبار به دور زمین میچرخه. اما چرا ماه های ما 30 روزه است؟ این به دلیل گردش زمین به دور خورشیده.

توی پرانتز عرض کنم که [توی نجوم دو نوع دوره تناوب داریم. 1- دوره تناوب نجومی و2- دوره تناوب هلالی. دوره تناوب نجومی مدت زمانیه که یه جرم نیاز داره تا در مسیر خودش دور زمین یا خورشید دوباره به یه نقطه ی خاص در مدارش برسه. مثلا زمین 36۵.26 روز دیگه دقیقا در همین نقطه ای قرار میگیره که الان هست. یا همینطور در مورد ماه. 27.3 روز دیگه ماه در فضا دقیقا همین موقعیت رو نسبت به زمین داره. اما دوره تناوب هلالی به موقعیت ناظر ( من و شما) بستگی داره.

 دوره تناوب هلالی اینطور تعریف میشه: مدت زمانی که یک جرم از دید ناظر در همان موقعیت قرار گیرد. یعنی چی؟ یعنی اگه مثلا زهره ساعت 6 بعد از ظهر امروز با خورشید 17 درجه فاصله داره، بعد از گذشت یه دوره تناوب هلالی (که عددش مخصوص خود زهره است) دوباره راس ساعت 6 در فاصله 17 درجه ایه خورشید باشه. مثال قابل فهم ترش بازم ماهه. زمانی میگیم ماه نو شده که هلال ماه به یه حد خاصی برسه و این یعنی ماه از نظر ما نسبت به خورشید در یه زاویه خاص قرار گرفته (زاویه صفر مثبت).]

خب هربار که ماه یک دور روی مدارش به دور زمین میچرخه، به دلیل اختلاف صفحه مدارش به دور زمین و صفحه مدار زمین به دور خورشید که حدودا 5 درجه است، مدار زمین رو در دو نقطه قطع میکنه که به این دو نقطه گره گفته میشه. معناش اینه که زمانی که ماه روی هرکدام از این دو گره قرار میگیره، زمین و ماه و خورشید هر سه روی یک صفحه واقع میشن. حالا اگر دقیقا در همین زمان، موقعیت ماه و زمین نسبت به خورشید به شکلی باشه که ماه و زمین و خورشید در یک راستا هم باشن، اونوقت گرفت اتفاق می افته. اگر ماه بین زمین و خورشید باشه، سایه ماه روی زمین می افته و خورشید گرفتگی رخ میده. و اگر زمین بین ماه و خورشید باشه، سایه زمین روی ماه می افته و ماه تاریک میشه لذا ماه گرفتگی اتفاق می افته.

در فیزیک 1 دبیرستان در فصل نور خوندین یا میخونین که اگر منبع نوریمون گسترده باشه ما نیم سایه هم داریم. خوب. خورشید با این عظمتش مسلما نیم سایه هم ایجاد میکنه. کسوف زمانی زمین وارد نیم سایه میشه گرفت جزئیه یعنی ماه قسمتی از خورشید رو میپوشونه. اما در ماه گرفتگی ورود ماه به نیمسایه به راحتی قابل مشاهده نیست. و مه گرفت جزئی زمانیه که بخشی از ماه وارد سایه شود.

جدول زیر اطلاعات ماه گرفتگی 25 خرداد به نقل از وب سایت انجمن نجوم مشهد هست:

تماس اول با نیمسایه:	۲۱:۵۲
تماس اول با سایه:	۲۲:۵۲
آغاز گرفت کامل (تماس دوم):	۲۳:۵۱
بیشینه گرفت:	۰۰:۴۲
پایان گرفت کامل (تماس سوم):	۱:۳۳
تماس آخر با سایه (تماس چهارم):	۲:۳۲
تماس آخر با نیمسایه:	۳:۳۲

 

با توجه به تضاد های نوری که در گرفت ها داریم عکاسی از اونا نیاز به نور سنجی دقیقتری داره. یعنی باید بدونین اون چیزی که نورسنج دوربینتون بهتون نشون میده صرفا درست نیست. و باید خودتون دست به کار شید. خواستم اندکی به خود متکی باشم و اطلاعات عکاسی رو محاسبه کنم و بذارم. اما دیدم استاد خوبم آقای مهندس مطیعی این زحمت رو کشیدن و در سایت انجمن قرار دادن:

مرحله گرفت	ASA 100-125	ASA 200	ASA 400
ماه کامل، آسمان صاف	۱/۲۵۰ f/11	1/250 f/22	1/250 f/22
ماه در نیمسایه، قبل از تماس اول و بعد از تماس چهارم	۱/۶۰ f/11	1/60 f/16	1/125 f/16
ماه در تماسهای دوم و سوم	۱ sec. f/2.8	1 sec. f/4	1/4 f/2.8
گرفت کامل	۲ sec. f/2	2 sec. f/2.8	1 sec. f/2.8

فقط در مورد جدول بالا برای کسایی که نمیدونن.

asa یا هموم ISO حساسیت صفحه حساس به نورتون رو نشون میده. که در دوربین های دیجیتال میتونید به دلخواه تنظیمش کنین و در دوربین های آنالوگ هم روی رول فریم نوشته و معمولا فریم های موجود در بازار ISO 100 هستن.

عددی که در بالا به صورت کسری نوشته شده سرعت شاتر هست. 60/1 یعنی 1 شصتم ثانیه

عدد پایین که با f/ مشخص شده دهانه ی دیافراگمتون رو مشخص کرده. هر چه این عدد بزرگتر باشه دهانه بسته تره.

یه نکته: توی جدول بالا دیدم که جناب مطیعی از دیافراگم های پایین استفاده کردن که ممکنه همه ی دوربین ها و لنز ها این دیافراگم رو به شما ندن. رابطه ای بین سرعت و دیا فراگم هست.

هر استپ که دیافراگم بسته تر میشه یه استپ سرعت شاتر رو کمتر کنید. یعنی :

ماه در تماسهای دوم و سوم	1.3 sec. f/3.5   4 sec. f/5.6	1 sec. f/4   2 ثانیه f/ 5.6	1/4 f/2.8   0.8 sec f/ 5.6
گرفت کامل	۲ sec. f/2   8 sec f/ 5.6	2 sec. f/2.8   7 sec f/5.6	1 sec. f/2.8   3.5 sec f/5.6

به همین نسبت خودتون تغییر بدین. اگر دوربینتون دیجیتاله که تجربه کنین با دیافراگم ها و سرعت های مختلف. اما اگه آنالوگه. اولا دقت کنین فوکوس روی ماه باشه. (روی بینهایت بذارین) و سرعت و دیاف رو هم از جدول بالا استفاده کنین. اگر دیافراگمتون بیشتر از 5.6 هست با همون جریان یه استپ دیاف بسته یه استپ شاتر باز تنظیمش کنین.

ترتیب سرعت شاتر: 1/320 – 1/250  -  1/200  -  1/160  -  1/125 -  1/100 – 1/80 – 1/60 – 1/30 – 1/15 – 1/10 – 1/8 – 1/6 – 1/5 – 1/4 – 3دهم – 4دهم – 5 دهم – 8 دهم – 1ثانیه – 1.3 – 1.6 – 2 – 2.5 – 3.2 – 4 و به بالا

ترتیب دیافراگم: 2  - 2.8 – 3.2 – 3.5 – 4 – 4.5 – 5 – 5.6 – 6.3 – 7.1 – 8 – 9 – 10 – 11 – 13 – 14- 16 – 18 – 20 – 22 – 25 – 29 – 32 – 36 و ...

پیروز باشید.

(همراهان صفحه کوله پشتی شهر آرا عکساتون رو به [e-mail]  بفرستین.... )

 

 

400 سال پیش در چنین روزی...

حدود سال‌هاي 1350 ميلادي، اروپاييان با عدسي‌هاي شيشه‌اي آشنا بودند. اين عدسي‌ها بعدها باعث شد تا صنعت جديدي به نام عينک‌سازي در اروپا باب شود و با کمک استفاده از عدسي‌هاي شيشه‌اي افرادي که ديد آنها تضعيف شده بود توانستند بار ديگر بينايي طبيعي خود را به دست آورند. اما حدود 250 سال پس از آن بود که ردپاي نخستين تلسکوپ يا دوربين خود را نشان داد و اين ردپا ما را به هلند و جايي برد که هانس ليپرشي براي نخستين بار ادعاي ساخت تلسکوپ را ثبت کرد. ليپرشي (Lippershey)، متولد وسل (Wesel)در غرب آلمان فعلي بود. او عينک‌سازي با استعداد بود که در هلند کار مي‌کرد. در 2 اکتبر 1608 او درخواست ثبت تلسکوپ را به عنوان اختراعي جديد مطرح کرد.اگرچه درخواست وي مورد پذيرش قرار نگرفت، ولي اخبار اين اختراع بسرعت در سراسر اروپا پراکنده شد. در نامه‌اي که تاريخ 25 سپتامبر 1608 را بر سربرگ خود دارد، ادعاي ليپرشي در خصوص اختراع دستگاهي اعلام شده است که مي‌تواند تمام نماهاي پيش رو را بزرگ کند.

البته بعد از ليپرشي، چند نفر ديگر نيز ادعاي اختراع تلسکوپ را مطرح کردند. يکي از اين افراد زاخاري جانسن (Sacharias Janssen )، عينک‌سازي است که در ميدلبورگ کار مي‌کرد و همکار و رقيب ليپرشي بود. جانسن يکي از 2 مخترع احتمالي تلسکوپ به شمار مي‌رود و احتمال دارد او تلسکوپي لوله‌اي را پيش از سال 1600 ساخته باشد؛ اما اين موضوعي است که هنوز کسي نتوانسته صحت آن را تاييد کند و بنابراين طرح ليپرشي تا امروز عنوان نخستين طرح ثبت شده يک تلسکوپ در تاريخ را از آن خود دارد.

اما تاريخ، نخستين استفاده‌کننده تلسکوپ در نجوم را به نام گاليله مي‌شناسد؛ مردي که با وجود تلاش‌هاي درخشان و خيره‌کننده معاصرانش از او به نام يکي از بنيانگذاران ستاره‌شناسي جديد ياد مي‌کنند. رصدهاي مختصري که او با تلسکوپ دست ساز خود از آسمان انجام داد، بنياد قرن‌ها مطالعه و پژوهش را بنا نهاد. بر اساس شواهد موجود گاليله تلسکوپ خود را در در تابستان 1609 ساخت و پس از چند رصد مقدماتي در 25 آگوست 1609، کار کرد تلسکوپ خود را براي قانونگذاران ونيز و در جمع آنها شرح داد. اين نخستين فعاليت و نمايش عمومي تلسکوپ بود و همچنين نخستين استفاده مستندي که از تلسکوپ براي ستاره شناسي صورت گرفته است.

گاليله پيش از آن‌که کتاب ديالوگ را بر مبناي مشاهدات و طرح‌هايش بنويسد، بارها توانايي تلسکوپ خود را ارتقا داد. اکتبر سال 1609 گاليله توانست تلسکوپي با قدرت بزرگنمايي 20 برابر بسازد و از آن براي بررسي لکه‌هاي خورشيدي و اهله زهره استفاده کرد تا با کمک رصدهايش انقلابي در ستاره‌شناسي به وجود آورد و چشم‌انداز جهان را به گونه‌اي ژرف دستخوش تغيير سازد.

با وجود اين، برخي معتقدند پيش از گاليله مرد ديگري نيز از تلسکوپ براي رصد آسمان استفاده کرده است. توماس هريوت(Thomas Harriot)دانشمند و ستاره‌شناسي بود که در آکسفورد زندگي مي‌کرد. او همچنين در يک گروه اکتشافي که از سوي سر والتر رالي، (Sir Walter Raleigh) ترتيب داده شده بود به عنوان نقشه‌بردار خدمت مي‌کرد و برخي احتمال مي‌دهند او نخستين کسي است که از تلسکوپ براي کارهاي ستاره‌شناسي استفاده کرد. توماس هريوت، اخترشناس انگليسي چندان در جهان معروف نبود. البته نه به دليل ضعف کارهايش، بلکه به دليل آن‌که بسياري از رصدهايش فراتر از زمان خود او بود.

ي از افراد (از جمله محققي به نام وان هلدن در سال 1995) ادعا کرده‌اند که هريوت در 26 جولاي 1609، ماه را رصد کرده و طرح‌هايي از آن را نيز رسم کرده بود. اين تاريخ چند ماه پيش از زماني است که گاليله رصدهاي خود را آغاز کرد و اگر اين موضوع اثبات شود، بايد هريوت را نخستين کسي دانست که از تلسکوپ استفاده نجومي کرده است.

رصدهاي هريوت از لکه‌هاي خورشيدي اگرچه به شهرت رصدهاي گاليله نرسيد، اما رصد و ثبت اين لکه‌ها از سوي او و به چنين روشي براي نخستين بار صورت گرفته و راه جديدي را پيش روي ستاره‌شناسان بازکرد.

(داخل کمانک بگم که گالیله بیناییش به خاطر رصد خورشید تضعیف شد.)

بعد از انتشار خبر استفاده نجومي از تلسکوپ بود که اين ابزار به داغ‌ترين موضوع و ابزار دانشمندان تبديل شد.

بنابراین احتمالا گالیله و هریوت هر دو اولین استفاده کننده های این ابزار بوده اند. در صورتی که از کار یکدیگر بی اطلاع بوده باشند. و از طرفی میتوان گفت گالیله از آنجایی که هوشمندانه تر عمل کرده بود و بیشتر مورد تایید عامه بود به عنوان اولین رصد گر با ابزار یا حتی مخترع تلسکوپ به شمار آمد.

به هر حال شاید اگر گالیله نبود بسیار ناگفته ها مطرح نمیشد و به سپاس این خدمات گالیله او را فعلا به عنوان اولین رصدگر با ابزار شناخته و از تلاشش تقدیر میکنیم.

چهارصدمین سالروز رصد تلسکوپی مبارکباد.

بر شما باد کشف جهان...

به نقل از شاماش با تصرف و تصویر

ابر نواختر چیست؟ .:: 3 ::.

رویدادهای پس از انفجار

ستاره نوترونی

به دنبال انفجار ابرنواختری یک ستاره نوترونی به وجود می‌آید که احتمال دارد در مرکز پوششی کروی از ابر باشد که این ابر همان مواد ستاره است که به بیرون پرتاب شده‌اند. این سحابی، باقیمانده ابرنواختری (Supernova remnant) نام دارد. باقیمانده‌های ابرنواختری که یک تپنده در میان آن باشد سحابی باد تپ اختر (Pulsar wind nebula) یا به طور مخفف (Plerion) نامیده می‌شود.

سحابی باد تپ اختر خرچنگ

 تعداد ابرنواخترها

آهنگ مشاهدهٔ ابرنواختر در یک کهکشان معمولی در حدود یک ابرنواختر در صد سال است و در کهکشانهایی که از لبه دیده می‌شوند به دلیل غبارهای تیره کننده بسیار کم هستند. در هزاره گذشته تنها پنج ابرنواختر در کهکشان راه شیری مشاهده شده‌اند به علاوهٔ ابرنواختر SN ۱۹۸۷ که در ابر ماژلانی بزرگ روی داد. با آمدن فن آوری سی سی دی به میان اخترشناسان آماتور همواره بر تعداد ابرنواختر هایی که در دیگر کهکشان‌ها کشف می‌شوند افزوده شده‌است. تلسکوپ‌های خودکار نیز که با هدایت رایانه به طور اتوماتیک به عکسبرداری ومقایسهٔ عکس ها از هزاران کهکشان طی یک شب می‌پردازند کمک بزرگی به کشف ابرنواخترها کرده‌اند.

 

 ابرنواختر ۱۰۵۴

ابرنواختر سال ۱۰۵۴ به عنوان منشاء سحابی خرچنگ در صورت فلکی گاو توسط ادوین هابل معرفی شده‌است. مانند دو ابرنواختر سال ۱۰۰۶ و ۱۱۸۱ این ابرنواختر نیز توسط ستاره شناسانی از مشرق زمین ثبت شده بود. ستاره شناسانی از چین، شبه جزیره کره، جغرافیای اسلام و اروپا در ثبت این ابرنواختر ها سهم داشته‌اند. نشانه‌هایی از ابرنواختر سال ۱۰۵۴ در نقاشی هایی در قاره آمریکا به چشم می‌خورند.

سحابی خرچنگ

 

 ابرنواخترهای بعد از سده ۱۵

ابرنواختر سال ۱۵۷۲ با دقت توسط تیکو براهه رصد شده‌است. او به ثبت موقعیت و تغییرات درخشندگی آن بطور روزانه پرداخت. او متوجه شد که باوجود گردش زمین هیچ اختلاف منظری وجود ندارد بنابراین این جرم باید ماوراء مدار ماه باشد. حرکت نکردن این جرم طی ۱۸ ماه که ناپدید شد نشان می‌داد که مدار آن باید ماوراء مدار کیوان باشد (در آن زمان دورترین سیاره شناخته شده زحل بود). این مشاهدات آن را در میان بقیه ستارگان آسمان قرار داد. ابرنواختر سال ۱۶۰۴ بانام ستاره کپلر شناخته می‌شود گرچه او اولین نفری نبود که آن را مشاهده می‌کرد. نشانه‌هایی وجود دارد که در سال ۱۶۸۰ نیز ابرنواختری در صورت فلکی ذات الکرسی وجود داشته‌است. توده ابری بزرگ و در حال گسترش در این منطقه وجود دارد که دارای تابش قوی امواج رادیویی نیز می‌باشد این سحابی با نام ذات‌الکرسی آ شناخته می‌شود. هیچ انفجار نوری از این انفجار گزارش نشده‌است. امکان دارد ستاره قبل از انفجار لایه‌های بیرونی خود را پرتاب کرده باشد یا اینکه انفجار آن ضعیف بوده‌است.

ابر نواختر چیست؟ .:: 2 ::.

رده بندی ابرنواختر ها

بر پایهٔ وجود هیدروژن

یک انفجار ستاره‌ای که در آن کل ستاره تحت تاثیر قرار می‌گیرد. به دنبال انفجار درخشندگی ستاره حتا به اندازه ۲۰ قدر می‌تواند درخشان تر شود. ابرنواختر ها با توجه به بودن یا نبودن هیدروژن در طیفشان به دو دسته یعنی ابرنواختر نوع یک و نوع دو تقسیم می‌شوند. ابرنواختر های نوع یک (Type I) نشانی از وجود هیدروژن در طیفشان ندارند در حالیکه ابرنواخترهای نوع دو (Type II) دارند. در حال حاضر می‌دانیم که دلیل اصلی انفجار بودن یا نبودن هیدروژن نیست بنابراین دسته بندیهای جدیدی تعریف شده‌اند. دو مدل برای توجیه انفجار وجود دارد.

در مدل اول، ابرنواخترهای با هسته رمبنده می‌باشند که در حقیقت ستاره‌های پرجرمی هستند که سوخت هسته‌ای درونشان به اتمام رسیده‌است و با توجه به اینکه جرم هسته به ماوراء حد چاندراسکار می‌رسد انقباض هسته تا رسیدن به تبهگنی نوترونی و در واقع تبدیل شدن ستاره به یک ستاره نوترونی ادامه پیدا می‌کند و در نتیجه این وضعیت مواد ستاره در لایه‌های بالایی جو به بیرون پرتاب می‌شوند. در مدل دوم ابرنواختر در ستاره‌های دوتایی بسیار نزدیک رخ می‌دهد که در آن جرم ستاره کوتوله سفید بدلیل جاری شدن مواد از ستاره همدم به سوی آن از حد چاندراسکار بیشتر می‌شود و ستاره کوتوله سفید به حالت انفجار می‌رسد و ابرنواختر به وجود می‌آید.

 

 نوع Ia

ابرنواخترهای نوع Ia در تمام کهکشانها وجود دارند اما در بازوهای مارپیچی کهکشانهای مارپیچی کمتر به چشم می‌خورند. این ابرنواخترها دارای عناصری مانند منیزیم، سیلیکون، گوگرد و کلسیم هستند که در زمان حداکثر نورانیت در طیف آشکار می‌شوند و بعد از گذشتن از حال حداکثر نورانیت با کاهش نور٬ آهن نیز خودنمایی می‌کند. نمودار نور این گونه ابرنواخترها طی حدود دو هفته افزایش نورانیت را نشان می‌دهد و پس از آن با کاهش نورانیت طی چند ماه روبرو می‌شود. تصور براین است که ابرنواخترهای نوع Ia ناشی از انفجار بدلیل انتقال جرم بین ستاره‌ای پیر باعمر زیاد در یک ستاره دوتایی بسیار نزدیک به هم باشند. از آنجایی که درخشندگی این ابرنواخترها زیاد است از آنها برای تخمین فاصله کهکشانهای بسیار دور استفاده می‌شود.

 

 نوع II

ابرنواخترهای نوع II در کهکشانهای بیضوی به چشم نمی‌خورند، اما به جای آن در بازوهای کهکشانهای مارپیچی و گاهی در کهکشانهای نامنظم بچشم می‌خورند. این ابرنواخترها طیف معمولی مانند بقیه ستاره‌ها از خود نشان می‌دهند. منحنی نور این ابرنواختر‌ها طی حدود یک هفته به حداکثر می‌رسد، برای حدود یک ماه تقریباً ثابت می‌ماند، و سپس طی چند هفته ناگهان کاهش می‌یابد و طی چند ماه در همین وضعیت با نور ناچیز باقی می‌ماند. تصور براین است که این گونه ابرنواخترها نتیجهٔ انفجار در هستهٔ یک غول سرخ با یک گسترهٔ پرجرم باشند.

نوع Ib و  Ic

ابرنواخترهای نوع Ib و Ic فقط در بازوهای کهکشانهای مارپیچی رخ می‌دهند. هر دو گونه نشانه‌هایی از اکسیژن منیزیم و کلسیم بعد از حداکثر نورانیت در طیفشان دارند. علاوه بر آن ابرنواخترهای گونه Ib در نزدیکی حداکثر نورانیت نشانه‌هایی از وجود هلیم در طیفشان دارند. منحنی نوری هر دو گونه Ib و Ic مانند گونه Ia می‌باشد، ولی با این تفاوت که در زمان حداکثر درخشندگی نور آنها کمتر از نور ابرنواخترهای گونه Ia می‌شود. دو گونهٔ Ib و Ic معمولاً چشمهٔ امواج رادیویی هم می‌باشند، در حالی که ابرنواخترهای Ia دارای چنین خاصیتی نیستند. تصور بر این است که ابرنواخترهای گونه Ib و Ic ناشی از انفجار در ستارگان پرجرمی باشند که محتوای هیدروژنی شان به اتمام رسیده و در گونهٔ Ic محتوای هلیومی نیز به اتمام رسیده باشد.

Ic                                                                   Ib

      

خور گرفت...

واژه گرفت زماني به كار ميرود كه سه جرم زمين ، ماه و خورشيد در يك راستا قرار بگيرند و يكي بر ديگري سايه افكند. گرفت تنها يك اصطلاح است و قدمتي بسيار كهن دارد. در شرق دور افسانه هايي براي اين پديده وجود داشته است كه امروز نيز بقاياي آن را در فرهنگ هاي سنتي شاهديم.

خور گرفت زماني رخ ميدهد كه ماه دقيقا بين زمين و خورشيد قرار بگيرد. اين نقطه را در اصطلاحات نجومي گره ميگويند. همه ساله دو (يا در موارد خاص حد اكثر سه) خور گرفت داريم. كه به سادگی ميتوانيد متوجه شويد چرا دو كسوف در سال اتفاق مي افتد.

اگر تا كنون به محل ظاهري ماه و خورشيد در فصول چهارگانه توجه كرده باشيد حتما دريافته ايد كه در تابستان خورشيد به اوج ارتفاع و ماه به كمينه ارتفاع ميرسد. و در زمستان ماه به بيشينه ارتفاع و خورشيد به حد اقل ارتفاع ظاهري خود دست ميابد. با اين شرايط در سير تابستان به زمستان (و بالعکس) خورشيد از ارتفاع حد اكثري خود به سمت پايين و ماه از ارتفاع كمينه خود به سمت بالا در حركت است. در اين ميان نقطه اي هست كه مدار ظاهري ماه و خورشيد بر هم منطبق ميشود. (امسال 31 تير ماه) اما تنها در نقطه اي ماه دقيقا بر روي قرص خورشيد قرار ميگيرد. آن نقطه همان گره است. امسال گره گرفت بر روي نواري از شرق چين تا غرب اقيانوس آرام شمالي حركت ميكند و پس از آن ماه از گره و خورشيد از گرفت خارج ميشود. اما اگر ماه دقيقا در گره قرار نگيرد ، كسوف جزئي خواهد بود. و اگر از لحاظ فاصله از حد معمول به زمين نزديكتر باشد خورشيدگرفتگي حلقوي رخ ميدهد. ما نيز در ايران خورشيد گرفتگي جزئي اي را شاهد خواهيم بود. اما این بدان معنا نیست که ماه در گره قرار نخواهد گرفت. دلیل این امر این است که کشور ما در نیمسایه قرار دارد. به عبارت دیگر زاویه ای که ما گرفتگی را مشاهده میکنیم مایل است و پرتو های خورشید کمتر اما به ما میرسد.

مکانیزم خورگیر را در زیر مشاهده میکنید.

 

*  امسال در ایران خورشيد با كسوف طلوع خواهد كرد.

*  بهترين نقاط رصد جنوب شرق كشور است.

*  برنامه رصدي اي بدين منظور تدارك ديده شده (به www.asiac.ir  مراجعه كنيد.)

 

-------------------------------

خورشید گرفتگی امسال

--*--*--*--*--*---*--*--*--*--*--*--*--*--*--*--*--*--*--*--*--*--*--*--*--*--*---*-*--*--

اما گرفت کاربرد دیگر هم دارد. خور گرفت و مه گرفت واژه های آشنایی هستند. در بالا خور گرفت را شرح دادم و اکنون مه گرفت یا خسوف...

با توجه به توجیه بالا ماه گرفتگی هم می بایست در همین حدود زمان رخ دهد. بله. ماه گرفتگی هم زمانی رخ میدهد که زمین دقیقا بین خورشید و ماه قرار داشته باشد. از آنجایی که ما ماه را متحرک اصلی میدانیم اینطور بیان میکنیم که زمانی مه گرفت رخ میدهد که ماه دقیقا در نقطه مقابل گره قرار گیرد. اما مشکل اختلاف زاویه مدار ماه و زمین است. میدانیم که مدار ماه با مدار زمین ۵ درجه اختلاف دارد. بنابراین باید شرایط فراهم شود تا ماه در آن نقطه قرار گیرد. امسال ما مه گیر یا همان خسوف کامل نداریم چون ماه کاملا در سایه زمین فرو نمیرود.

مکانیزم مه گیر  را در زیر میتوانید مشاهده کنید.

اختراع اسطرلاب و بی مهری نسبت به ایرانیان

استرلاب را ایرانیان اختراع کرده‌اند، ولی جای تعجب که اختراع آن را به یونانیان نسبت می‌دهند. ابوریحان بیرونی دانشمند بزرگ قرن چهارم هجری در کتاب «الاستیعاب لصناعته استرلاب» می‌نویسد: «استادم ابی سعید احمدبن عبدالجلیل سجزی (سیستانی) استرلابی از نوع ساده ساخت که آنرا ذورقی نام نهاد و من طرح استادم را که طبق اعتقاد او بر حرکت زمین به دور خورشید ساخته شده است، تحسین نمودم، زیرا این استرلاب بر اساس این اعتقاد ساخته شد که حرکت دائمی موجود که محسوس می‌گردد از خود زمین است نه از دیگر افلاک ...

نظریه بطلمیوس و کتاب المجسطی او که زمین را ثابت و خورشید و اجرام آسمانی را بدور زمین گردان تصور می‌نماید، لغو و بی‌اعتبار است و دانشمندان و آگاهان علوم نمی‌توانند با دانش قاطع نظریه حرکت زمین را لغو کنند. مگر فلاسفه و طبیعی‌دانان بتوانند از راه خیالبافی لغو این نظریه را اعلم نمایند.» نکته مهم دیگری که از گفته‌های بیرونی بر می‌آید این است که او و استادش احمد سیستانی ، 580 سال قبل از کپرنیک حرکت زمین را درک کردند. حال آنکه این کشف بزرگ به کپرنیک نسبت داده شده است.

حيات در ما وراي زمين ، حقيقت يا خيال ؟

انسان از زماني كه به عمق آسمان پي برد در اين فكر بود كه آيا موجوداتي فرا زميني و مشابه انسان در آسمان ها زندگي ميكنند؟  و به دنبال اين افكار داستان ها افسانه هايي خلق شد كه ميتوان به سفر مريخي ها به زمين اشاره كرد.

سال ها بعد باور ها مسير خود را به سوي حقيقت تغيير دادند. تا حدي كه از پرستش ستارگان به حقيقتي نسبي كه همان دوران خورشيد مركزي است رسيدند. اولين نقشه آسمان در چين ترسيم شد. اما آن زمان چيني ها نمدانستند چه خدمتي به علم نجوم كرده اند. در قرن 18 ميلادي با استفاده از نقشه هاي آسمان در يافتند كه اگر زمين مركز عالم باشد تمام ستارگان بايد به دور كره ما يكنواخت در گردش باشند و حال ميدانيم كه منشا نقض زمين مركزي كشف ثابت المحل بودن پلاريس يا هان ستاره راهنما بوده است. و از اين مرحله به بعد ميتوان گفت نجوم به معناي واقعي آغاز شد. پس از آنكه گاليله با تلسكوپ خود به ديدار آسمان رفت اطلاعات بسياري از آن انسان شد. گاليله در يافت كه :  فضا بسي عميق تر از تصورات است ؛ لكه هاي خورشيدي را به قيمت از دست دادن بينايي خود كشف كرد و شايد از همه مهم تر مريخ را با تلسكوپ خود كره اي سرخ و خاكي مشاهده كرد.

آن روز ها بود كه شايئات بسياري درباره زندگي موجوداتي آدمنما در مريخ گسترش يافت.

جهشي بر زمان حال ميزنيم. تا دهه 1980 وجود حيات در مريخ سوالي اساسي در ذهن بشر بود. و با ارسال ربات هاي كاوشگر به بهرام احتمال وجود حيات بيشتر شد. و هر روز اطلاعات تازه اي درباره زمين شناسي مريخ به زمين ارسال ميشد. در سال 2006 كاوشگر ققنوس به نقطه تازه اي از مريخ سفر كرد. ققنوس قطب شمال مريخ را براي مطالعه انتخاب كرد و توانست وجود عنصر آب را در عمق بسيار كمي از سطح مريخ ثابت كند. اما تا كنون خبري از حيات در مريخ نيست...

با اين وجود بايد از منظومه خورشيدي خود فاصله بگيريم و به سوي ديگري از عالم بنگريم. مطالعات نشان داده اند كه ميليارد ها كهكشان در عالم وجود دارد كه هر كدام شامل 1000 ها منظومه است. وجود سيارات فراخورشيدي زمين مانند در دور دست امري بديهي و اثبات شده است. و با اندكي تعمق در آيات قرآن كريم ميتوان دريافت كه حيات در ماوراي زمين حقيقتي خيال انگيز است چنانكه ميگويد : و خلق ما في السماوات و ما في الارض به اين معناست كه در آسمان چيز هاي زيادي وجود دارد و ميفرمايد: سبح لله ما في السماوات و ما في الارض يعني آنچه در آسمان و زمين است خداوند را تسبيح ميكنند. و همچنين فرموده است: ... له اسلم من في السماوات و الارض طوعا و كرها و اليه يرجعون يعني هركه در آسمان ها و زمين است خواه نا خواه مطيع امر خداست و همه به سوي او باز ميگردند ( آيه 83 سوره آل عمران) و چندين و چند آيه دال بر وجود حيات در آسمان ها.

براستي ما در مقابل خداي بزرگ كه آفريننده هفت آسمان است و ما در مشاهده آسمان اول همچنان عاجزيم، چقدر كوچكيم؟

بيانديشيم و باور كنيم. جهاني كه تصور بزرگيش در ذهن نميگنجد تنها قسمت كوچكي از آفرينش است. و كل آفرينش نسبتي در برابر خدا ندارد. و بزرگي خدا در برابر كوچكي ما چه نسبتي خواهد داشت؟

نجوم ایرانی - خواجه نصیرالدین طوسی

ابو جعفر محمد بن محمد بن حسن طوسی (زاده توس بسال ۵۹۸ ه.ق. مطابق با ۵۸۰ ه.خ. و متوفای ۱۸ ذی الحجه ۶۷۲ هجری قمری - کاظمین) ملقب به خواجه نصیر طوسی یا خواجه نصیرالدین طوسی (توسی هم نوشته شده)، فیلسوف، متکلم، فقیه، دانشمند، ریاضیدان و سیاستمدار ایرانی شیعه سده هفتم است.
طوسی یکی از سرشناس‌ترین و با نفوذترین چهره‌های تاریخ فکری اسلامی است.
وقتی که هولاکو به فرمانروایی اسماعیلیان در سال 635 هجری قمری پایان داد طوسی را در خدمت خود نگاه داشت و به او اجازه داد که رصدخانه بزرگی در مراغه ایجاد کند، که شروع آن از سال 638 هجری قمری بود. برای کمک به رصدخانه علاوه بر کمکهای مالی دولت اوقاف سراسر کشور نیز در اختیار خواجه گذاره شده بود.

او در مراغه رصدخانه‌ای ساخت و کتابخانه‌ای بوجود آورد که حدود چهل هزار جلد کتاب در آن بوده‌است. او با پرورش شاگردانی (همچون قطب الدین شیرازی) و گردآوری دانشمندان ایرانی عامل انتقال تمدن و دانش‌های ایران پیش از مغول به آیندگان شد.

نجوم ایرانی - ابن هیثم بصری

اِبْنِ هِیْثَم، ابوعلی حسن (محمد؟) بن حسن (حسین؟) بن هیثم بصری

 مهندس بصری نزیل مصر، معروف به ابن هیثم (۴۳۰-۳۵۴) که در غرب در آثار لاتینی سده‌های میانه به آونتان یا آوناتهان و بیشتر به آلهازن شناخته می‌شود، از دانشمندان سرشناس ایرانی و یا عرب است که در زمینه شناخت نور و قوانین شکست و بازتاب آن نقش مهمی ایفا کرده‌است. شرح اصول تاریک‌خانه و اختراع ذره‌بین از کارهای برجستهٔ این دانشمند مسلمان است.به دید برخی پژوهشگران او نخستین دانشمند جهان است که سرعت صوت را محاسبه کرده‌است. او با معیارهای متعارف اندازه‌گیری در زمان خود، که واحد ذرع بود، سرعت نور را محاسبه کرد و دور کره زمین را اندازه گرفت. وی نخستین کسی است که به بررسی خواص نور پرداخت.

ابن هیثم رساله‌ای در نور نوشت و ذره بین را کشف کرد. به نسبت زاویه تابش و زاویه انکسار پی برد و اصول تاریکخانه را شرح داد و در مورد قسمت‌های مختلف چشم بحث کرد.

شهرت ابن هیثم در نجوم بیشتر به سبب تالیف رساله‌ای است به نام مقاله فی هیئته العالم.

وی آسمان را متشکل از مجموعه‌ای از پوسته‌های کروی (با افلاک) هم مرکز فرض کرده‌است که بر هم مماسند و درون یکدیگر می‌چرخند، در داخل ضخامت هر پوسته، که نماینده فلک یکی از سیارات است، پوسته‌های هم مرکز و خارج از مرکز و کرات کامل دیگری وجود دارد که بترتیب با افلاک خارج از مرکز و افلاک تدویر متناظرند. همه پوسته‌ها و کره‌ها سرجای خود و به گرد مرکز خود می‌چرخند، و از ترکیب آنها حرکت ظاهری سیاره که طبق فرض روی استوای فلک تدویر قرار دارد پدید می‌آید. ابن هیثم با توصیف دقیق همه حرکاتی که در کار می‌آیند، در واقع گزارشی کامل و روشن و غیرفنی از نظریه بطلمیوس درباره سیارات ارائه می‌کند، و همین نکته راز محبوبیت رساله او را آشکار می‌کند.

 

نجوم ایرانی - ابوریحان

ابوریحان بیرونی

ابوریحان محمد بن احمد بیرونی (زادهٔ ۲۹ شهریور ۳۵۲، کاث، خوارزم - درگذشتهٔ ۲۸ آذر ۴۲۷، غزنین)، دانشمند بزرگ و ریاضی‌دان، ستاره ‌شناس و تاریخ ‌نگار ایرانی سده چهارم و پنجم هجری است و بعضی از پژوهندگان او را از بزرگ‌ترین فیلسوفان مشرق‌زمین می‌دانند.

بیرونی گردش خورشید، گردش محوری زمین و جهات شمال و جنوب را دقیقا محاسبه و تعریف کرده است. خورشیدگرفتگی هشتم آوریل سال ۱۰۱۹ میلادی را در کوههای لغمان (افغانستان کنونی) رصد و بررسی کرد و ماه‌گرفتگی سپتامبر همین سال را در غزنه به زیر مطالعه برد.

کتب و رسالات بسیار که شمار آنها را بیش از ۱۴۶ گزارش کرده‌اند نوشت که جمع سطور آنها بالغ بر ۱۳ هزار است. مهم‌ترین آثار او التفهیم در ریاضیات و نجوم، آثار الباقیه در تاریخ و جغرافیا، قانون مسعودی که نوعی دانشنامه است و کتاب تحقیق ماللهند درباره اوضاع این سرزمین از تاریخ و جغرافیا تا عادات و رسوم و طبقات اجتماعی آن.

التفهیم لاوایل صناعت التنجیم: این کتاب نیز در نجوم و به فارسی نوشته شده است و برای مدت چند قرن متن کتاب درسی برای تعلیم ریاضیات و نجوم بوده است.

 

استفاده از مطالب این پست حتی با اطلاع نویسنده جایز نیست...

یک هفته با مروارید های مصنوعی

ماهواره ها يا زمين گرد ها به دو صورت طبيعي و دست ساخته به دور سیاره خاکیمان در گردشند. زمين تنها يك زمين گرد طبيعي (ماه) دارد اما ماهواره هاي زيادي به دور زمين در گردش اند.

هر ماهواره ممکن است در شبانه روز چندیدن بار دور زمین بچرخد (مثل ماهواره های مخابراطی) و یا اینکه در جای به موازات سطح زمین ثابت باشد. (ماهواره های تلویزیونی)

اين روز ها شكار اين مرواريد هاي مصنوعي بين منجمان آماتور رواج يافته است و به حق لذت فراواني به همراه دارد.

ایریدیوم که دسته ای از ماهواره های مخابراطی ساخت ایالات متحده هستند متداول ترین ماهواره های قابل رویت اند. این ماهواره های دارای 3 آنتن بازتابنده هستند که نور خورشید را به خوبی بازتاب میکنند. اگر این آنتن ها روی این ماهواره ها تعبیه نشده بودند قدر ظاهری ماهواره به 6 میرسید.

 ایریدیوم نام هفتادوهفتمین عنصر جدول تناوبی است و مجموعه این ماهواره ها نیز 77 تاست. ایریدیوم ها از این جهت مورد توجه قرار گرفته اند که : 1- تعداد آنها زیاد است  2- به دلیل وجود آنتن های بازتابنده دارای درخش هستند ( گاهی تا قدر -9 )

زمان رصد ایریدیوم ها باید نزدیک طلوع یا غروب خورشید باشد. چرا که آنها در فاصله 780 کیلومتری زمین قرار دارند و باید خورشید آنفدر نزدیک افق باشد تا نور آن توسط این ماهواره ها بازتاب شود.

اما این هفته با زمین گرد ها:

 

تاریخ	زمان ظهور	قدر	ارتفاع	سمت	قدر درخش	ماهواره
26 اردیبهشت	21:25:24	-4	43°	74° (ENE)	-8	Iridium 21
27 اردیبهشت	21:19:22	-1	42°	75° (ENE)	-8	Iridium 70
28 اردیبهشت	04:19:53	-1	59°	247° (WSW)	-8	Iridium 4
29 اردیبهشت	22:22:07	-0	10°	42° (NE )	-6	Iridium 47
30 اردیبهشت	04:13:48	-8	60°	248° (WSW)	-8	Iridium 19
30 اردیبهشت	22:25:47	-6	13°	46° (NE )	-6	Iridium 3
31 اردیبهشت	20:54:47	-6	13°	347° (NNW)	-6	Iridium 15
31 اردیبهشت	21:04:24	-4	51°	77° (ENE)	-8	Iridium 63
1 خرداد	20:48:30	-3	14°	346° (NNW)	-6	Iridium 41
1 خرداد	20:58:22	-4	51°	78° (ENE)	-8	Iridium 66
1 خرداد	22:23:27	-5	18°	51° (NE )	-7	Iridium 47

 

 * زمان و مختصات ماهواره بر اساس مختصات مشهد درج شده است.

برای دریافت داده های مربوط منطقه خود به سایت www.heavens-above.com  مراجعه کنید.

 براي پيش بيني همه عوامل در رصد ، نرم افزار هايي وجود دارد و همچنين دسته اي از اين نرم افزار ها به صورت آنلاين در اختيار همه علاقه مندان قرار گرفته است. كه در ادامه چند پايگاه از اين قبيل معرفي ميشود:

وضعيت اجرام:  www.heavens-above.com  /  www.skyandtelescope.com

وضعيت ابر ها و دماي هوا: www.weather.ir  /  www.weather.com  /  www.accuweather.com

وضعيت ماهواره ها : www.heavens-above.com 

رصدگاه ها: وب سايت هاي گروه هاي نجومي محلي / www.asiac.ir

 

به اميد فردايي بهتر براي منجمان سرزمينمان ايران

برتو باد كشف جهان

سجاد صابری -  [e-mail]

راست و دروغ

چند دقیقه پیش توی وبلاگ یکی از دوستان نجومی مطلبی رو خوندم.

که نوشته بود:

مایک سالوی عکاس ستاره شناس از ساحل مرکزی استرالیا ، مدرکی از وقوع اتفاقاتی هولناک برروی بزرگترین سیاره منظومه شمسی ما ، مشتری ، ثبت نموده است .

او در مورد این مدرک خود می گوید : " مشتری در صبح 2 می مدنظر داشتم . فرض کنید که جرمی که اندازه آن شاید حداقل 3بار بیشتر از زمین بود ، همانند ساس (نوعی حشره) به سمت مشتری ، سیاره غولپیکر ، حمله ور شده بود "

خیلی کنجکاو شدم چون با دیدن فیلم اصلا باورم نشد. توی آرشیو سایت اسپیس ودر این مطلب رو پیدا کردم که در آخر نوشته بود:

"It turns out the invader was just an insect on the mirror of my 12-inch Newtonian telescope."

اون حمله [ به مشتری ] رو تموم کرد و فقط یه حشره روی آینه ۱۲ اینچی تلسکوپ نیوتونی من بوده.

و این از مشکلات ترجمه ناقص یا اشتباهه...

اگه دوست دارین یه کم بخندین ، فیلم رو با حجم ۴۰۰ کیلو بایت دانلود کنین

---

ضمیمه

عبور اروپا از جلو گانیمید

 

اختفای ماه و قلب العقرب

علی ابراهیمی سراجی / نجوم نیوز (nojumnews.com)

در اولين دقايق بامداد دوشنبه قايم‌باشك بازي ماه و قلب‌العقرب منظره‌اي زيبا را در آسمان شب به وجود خواهد آورد.

 

 ماه اين نزديكترين همسايه‌ي زمين در طي مسير خود در آسمان به گرد زمين، به دليل ابعاد بزرگ، سيارات، ستارگان و حتي خورشيد را گاهي مواقع از نظرها پنهان مي‌كند. ولي اكثر اجرامي كه در مسير دايرة‌البروج قرار دارند كمتر پيش مي‌آيد كه ماه ستاره‌اي پر نور را در پس خود مخفي كند. ولي در اولين دقايق نيمه شب دوشنبه ماه ساعتي ستاره‌ي معروف و قرمز رنگ قلب‌العقرب را مخفي مي‌سازد.

اختفا در مناطق مركزي ايران از ساعت 00:23 بامداد دوشنبه آغاز و در ساعت 01:26 پايان خواهد يافت. جدول زير ساعت شروع، پايان و مدت اختفا را در مراكز استان‌هاي ايران نشان مي‌دهد.

 

جدول اختفاي ماه و قلب‌العقرب در مراكز استان‌هاي ايران
رديف	نام مركز استان	آغاز اختفا	PA (درجه)	ارتفاع ماه	پايان اختفا	PA (درجه)	ارتفاع ماه	مدت اختفا (س، د، ث)
1	اراك	00:15:17	60	22	01:17:28	331	27	01:02:11
2	اردبيل	00:21:11	49	19	01:19:07	341	23	00:57:56
3	اروميه	00:10:41	58	17	01:07:47	332	22	00:57:06
4	اصفهان	00:17:55	60	24	01:22:21	329	30	01:04:26
5	اهواز	00:07:41	70	23	01:19:46	322	30	01:12:05
6	ايلام	00:06:08	68	20	01:13:54	324	27	01:07:46
7	بجنورد	00:54:03	25	25	01:14:09	359	26	00:20:06
8	بندر‌عباس	00:22:07	68	32	01:40:19	320	36	01:18:12
9	بوشهر	00:09:27	73	26	01:26:20	318	33	01:16:53
10	بيرجند	00:43:52	44	29	01:33:14	341	31	00:49:22
11	تبريز	00:15:07	54	17	01:08:01	336	22	01:08:01
12	تهران	00:24:06	51	22	01:16:39	338	26	00:52:33
13	خرم‌آباد	00:10:34	64	21	01:16:30	327	28	01:05:56
14	رشت	00:22:32	49	20	01:11:53	340	24	00:49:21
15	زاهدن	00:41:30	53	32	01:45:39	331	34	01:04:09
16	زنجان	00:17:44	54	20	01:12:02	336	24	00:54:18
17	ساري	00:32:05	43	23	01:16:11	344	26	00:44:06
18	سمنان	00:30:18	47	24	01:18:50	341	27	00:48:32
19	سنندج	00:10:45	61	19	01:12:31	330	25	01:01:46
20	شهركرد	00:14:59	63	24	01:21:44	327	30	01:06:45
21	شيراز	00:15:00	68	27	01:28:42	322	33	01:13:42
22	قزوين	00:21:13	52	21	01:14:06	337	25	00:52:53
23	قم	00:20:03	55	23	01:18:00	334	27	00:57:57
24	كرمان	00:30:09	57	30	01:36:02	330	33	01:05:53
25	كرمانشاه	00:08:56	64	20	01:13:50	327	26	01:04:54
26	گرگان	00:37:59	39	23	01:16:25	348	26	00:38:26
27	مشهد	00:59:03	25	26	01:20:12	358	27	00:21:09
28	همدان	00:13:33	60	21	01:14:58	331	26	01:01:25
29	ياسوج	00:14:50	66	26	01:25:33	325	32	01:10:43
30	يزد	00:24:49	57	27	01:28:06	331	31	01:00:44

زاويه‌ي PA همان زاويه‌ي برخورد ستاره‌ي قلب‌العقرب با شمال آسمان است كه به صورت پاد ساعتگرد محاسبه مي‌شود. در واقع با دانستن اين زاويه مي‌توانيد منتظر برخورد و مخصوصاً خروج ستاره از پشت ماه باشيد.

بهترين منطقه براي ديدن اين اختفا در جنوب ايران واقع است. در مناطق شمالي اختفا كوتاه است و قلب‌العقرب تنها دقايقي را در پشت ماه پنهان خواهد بود. در زمان اختفا فاز ماه 97 درصد و قرص ظاهري ماه 30 دقيقه‌ي قوسي است. لذا براي ديدن اختفا بايستي حتماً به تلسكوپ يا دوچشمي قوي مجهز باشيد. با توجه به اين‌كه آغاز اختفا در لبه‌ي روشن ماه صورت مي‌گيرد، سعي كنيد قسمت اعظم ماه را از تصوير خارج كنيد تا نور آن كمتر چشم شما را خيره كند. براي زمان‌سنجي دقيق بايستي ساعت خود را با ساعت‌هاي اتمي يا راديو‌هاي خارجي تنظيم نماييد و سپس با كمك دوستان خويش زمان دقيق ورود و خروج ماه را ثبت نماييد.

 

 نقشه‌ي مناطق قابل مشاهده‌ي اختفاي ماه و قلب‌العقرب

 

اين آخرين اختفاي قلب‌العقرب با ماه نخواهد بود و شامگاه 9 مرداد اختفاي خراشان زيباي اين ستاره با ماه مهمان شب‌هاي خنك تابستان است.

 

مسیه ؟!

ماراتن مسیه چیست؟

در یکی از شب هایی که در آن تمام اجرام فهرست مسیه دیده میشوند مسابقه ای در سراسر جهان برگزار می شود. در این شب رصدگران آشنا با آسمان شب باید با ابزارهای اپتیکی خود تمام این اجرام را رصد کنند. هرکس که اجرام بیشتری را دیده باشد نفر اول است. نام این مسابقه از سختی این مسابقه گرفته شده. رصدگران باید از شب تا صبح به رقابت بپردازنــــد و به دلیل طاقت فرسا بودن این کار نام آن را مارتن گذاشتند که برگرفته از مسابقه بسیار سخت دو ماراتن است.

شارل مسیه

شارل مسیه دانشمند فرانسوی بود که 24 سال از عمر خود را صرف تهیه فهرستی از اجرام آسمانی کرد که خــــــــود آن ها را کشف کرده بود. دلیل اینکه مسیه به دنبال کشف این اجرام رفت این بود که در آن زمان داشنمندان، دنباله دارها را با اجرام دیگر از قبیل خوشه های ستاره ای و کهشان ها اشتباه می گرفتند و مسیه توانست فهرستی از 110 جرم سماوی را تهیه کند که در آن سحابی ها ، خوشه های ستاره ای و کهکشان ها جای دارند(یکی از اجرام فهرست مسیه به اشتباه تــــــــــــــــــکرار شدهM102 و M101) که از آن به بعد دیگر این اجرام را با دنباله دارها اشتباه گرفته نشود.

راه موفقیت در ماراتن مسیه چیست؟

برای موفقیت در مارتن مسیه باید چیزهایی را رعایت کرد که در این صورت شانس بسیار زیادی برای کسب مقام وجود دارد.

ابتده باید با تمام صور فلکی و جایگاه اجرام مسیه در آنها آشنت باشید و تمرین کنید برای رصد آن ها با ابزار اپتیکی.شب قبل از ماراتن خوب بخوابید که بتوانید برای شب ماراتن آمادگی لازم را داشته باشید. مایعاتی مانند آب زیاد استفاده کنید زیرا دید را در شب باز می کند و دقت کار شما را بالا می برد. پس اینکه این موراد را رعایت کردید سرانجام شب ماراتن فرا می رسد. ابتدا اجرامی را رصد کنید که فرصت زیادی برای رصد آن ها ندارید و آن ها زود غروب می کنند. سپس به سراغ اجرام دیگر بروید.

این کار بسیار مهم است زیرا اگر غفلت کنید از رصد گران دیگر عقب می مانید و همین می تواند دلیل شکست باشد.

استفاده از نقشه های آسمان

به خاطر سپردن تمامی اجرام مسیه و جایگاه آن ها در آسمان کار سختی است و به این منظور باید از نقشه های دقیــــــــــق آسمان استفاده کنید. برگزیده ترین نقشه های آسمان عبارتند از: 1-اطلس آسمان شب نوشه ویل تیریون ، ترجمه حسیــــن علیزاده غریب.2- The Observers Sky Atlas اطلس آسمان رصدگران 3- صورت های فلکی، کتابی برای رصد اجرام مسیـــــه که برای شروع مناسب است، نویسنده ویل تیریون، مترجم استاد احمد دالکی. به همراه خود حتما چراغ قوه با نور قرمز برای دیدن نقشه داشته باشید زیرا اگر نور چراغ قوه شما رنگ دیگری باشید چشم شما را که یا تاریکی عادت کرده اذیت و دقــــت لازم را برای رصد از شما می گیرد.


به علت بالا رفتن سطح توانایی رصد گران ایرانی اجرامی از فهرست دیگر به علاوه فهرست مسیه قرار داده شده تا رقابت جذاب تر شود. نام این فهرست NGC است . اجرامی که قرار داده شده عبارتند از:

اجرام رصدی مورد نظر

اجرام رصدی انتخاب شده برای این رقابت: تمام اجرام فهرست مسیه بجزکهکشان های74 Mو 77 Mکه دیده نمی شوند. علاوه بر 108 جرم مسیه که الویت اصلی انتخاب داوران است رصد 14 جرم غیرمسیه که از زیباترین اجرام ژرف آسمان اند مورد نظر است تا سبب افزایش جذابیت های این برنامه رصدی شود:

1- خوشه اومگا-قنطورس یا NGC 5139، پرنورترین خوشه کروی آسمان و بزرگترین در سراسر کهکشان

2- کهکشان قنطورس- A یا NGC5128، کهکشان نا منظم بزرگ که جز 10 کهکشان بارز آسمان است.

3- خوشه دوتایی (خی و اچ) NGC 884 و NGC869 در برساوش، از زیباترین خوشه های باز آسمان

4- کهکشان مارپیچی NGC6946 در قیفاووس

5- خوشه باز جغد یا NGC457 در ذات الکرسی

6- خوشه باز کارولین یا NGC 7789 در ذات الکرسی

7- کهکشان مارپیچی آندرومدای کوچک یا NGC7331در فرس اعظم

9- خوشه کروی NGC6441 در دم عقرب

10- خوشه باز NGC6231 در دم عقرب

11- سحابی سیاره نمای اسکیمو یا NGC2392 در جوزا

12- خوشه باز NGC2244 (سحابی رزتRossete Nebula) در تکشاخ

13- خوشه باز NGC1647 در ثور

14- دنباله دارP 73 یا شواسمان-واخمان(درخشان ترین تکه هسته آن، تکه C)، که درشب برنامه نزدیک به اکلیل شمالی است.

داشتن یک رصد خوب

چهارشنبه هفته آینده رقابت مسیه برگزار میشه. اگه جز اولین سوابق رصدیتونه این مطلب رو بخونین.

به امید موفقیت جامعه نجوم ایران و جهان

--------------------------

برای داشتن یک رصد خوب لازم است پیش از رصد ، هنگام رصد و پس از رصد نکاتی را رعایت کرده تا بتوانیم یک رصدگر خوب باشیم.

پیش از رصد

۱- داشتن ابزار رصدی مناسب که ارزان ترین و با ارزش ترین آن چشم است. و بعد از چشم سایر ابزار های ابتیکی ما را در شب های رصدی همراهی میکنند.

       ۱.۱- چشم : چشم انسان مانند دست نویسندگان و هنرمندان نیاز به پرورش دارد. برای پرورش چشم از راه های زیر میتوان استفاده کرد:

                   ۱.۱.۱-تلاش برای یافتن اجرام پر نور در هوای نسبتا روشن(اندکی بعد از غروب و یا قبل از طلوع خورشید)

                   ۱.۱.۲-نگاه غیر مستقیم به اجرام کم نور آسمان

                   ۱.۱.۳- توجه به نوع ، اندازه و قدر جرم مورد رصد

                   ۱.۱.۴- کشیدن طرحی از رصد یک جرم با چشم غیر مسلح

                   ۱.۱.۵- خواب کافی(۸ ساعت شبانه و ۲۰ دقیقه ظهرانه) و استراحت چشم

      ۱.۲-دوربین های دو یا تک چشمی: دوربین های دوچشمی و تک چشمی به دو نوع سبک و سنگین تقسیم میشوند. نوع سبک را میتوان بر روی سه پایه دوربین عکاسی نیز سوار کرد. اما خواص این دوربین ها به شرح ذیل است:

                  ۱.۲.۱- تصویر واضح و شفاف

                  ۱.۲.۲- عدم نمایش تصویر وارونه

                  ۱.۲.۳- سبک و قابل حمل

                  ۱.۲.۴- عدم ردیابی اجرام

                  ۱.۲.۵- قیمت نسبتا ارزان( ۵۰ تا ۵۰۰ هزار تومان)((البته من مخالف عبارت ارزان هستم چرا که یک تلسکوپ تال ۱۵۰ را میتوانید با قیمتی حدود ۴۰۰ هزار تومان تهیه کنید))

                 ۱.۲.۶- میدان دید باز و عدم امکان بزرگنمایی (بیش از ۲۰ برابر)

     ۱.۳- تلسکوپ: تلسکوپ ها به دو دسته اصلی تقسیم میشوند که پیشتر به آن اشاره شده: لینک مطلب تلسکوپها

۲- آشنایی با واژگان نجومی: پیشتر به آن پرداخته ایم: لینک مطالب پایه ای

۳- فراهم کردن نقشه آسمان: برترین => Observer Sky Atlas در دو نسخه انگلیسی و فارسی

۴- چراغ قوه نور قرمز به همراه باتری اضافه

۵- ملزومات ابزار های رصدی و عکاسی(پیچ اضافه و...)

۶-لباس گرم - حتی در گرمترین شبهای تابستان-

۷- تغذیه و نوشیدنی مناسب

۸- موارد درمانی ، ایمنی و تجهیزات فنی جهت تعمیر احتمالی ابزار

هنگام رصد

۱- انتخاب منطقه مناسب: انتخاب رصدگاه از چندین لحاظ مورد اهمیت است:

    ۱.۱ - عدم آلودگی نوری یا کم بودن آن

    ۱.۲- افق باز حد اکثر تا ۱۵ درجه

    ۱.۳- زمین صاف و خاک سفت

    ۱.۴- عدم وجود ابر و مه

    ۱.۵- نزدیکی به آبادی(جایی برای گذراندن زندگی در صورت بروز حادثه)

    ۱.۶- امکان تردد اتومبیل تا فاصله نزدیکی به محل

۲- نظم در هنگام رصد: داشتن نظم در رصد امری ضروری است از چینش ابزار تا توجه به پروژه و آسمان

    ۲.۱- توجه به پروژه

    ۲.۲- دقت به زمان طلوع و غروب اجرام

    ۲.۳- دقت به زمان رصد

    ۲.۴- نظم در چینش ابزار های استفاده شده به صورتی که هر لحظه آمادگی ترک محل را داشته باشیم.

۳- وضعیت مناسب و راحت: راحت بودن هنگام رصد بسیار مهم است. پس اگر عادت دارید بنشینید حتما یک صندلی تاشو به همران داشته باشید.

۴- گزارش نویسی مختصر: نوشتن گزارش باید از زمان رصد آغاز شود و به اختصار زمان،مکان،ابزار و ... به سرعت ثبت شود اما این به منزله تکمیل گزارش نیست. باید توجه داشت که اگر مسیه رصد هایش را ثبت نمی کرد دیگر رقابتی به نام مسیه وجود نمی داشت.

۵- توجه به مسائل ایمنی: از آن جایی که رصدگاه ها معمولا در کویر اند ، احتمال عقرب زدگی و مار زدگی وجود دارد که میبایست به آن ها توجه داشت و از کفش مناسب استفاده کرد.

۶- تغذیه مناسب و بموقع

۷- عدم استفاده از نور فلاش یا سایر نور ها به جز قرمز

۸- حفظ محیط زیست

پس از رصد

بعد از اتمام مراحل رصد هنوز کار تمام نمی شود و به قول ضرب المثل معروف کار را آن کرد که تمام کرد. بعد از رصد میبایست فعالیت هایی را برای ارزشمند کردن رصد انجام داد.

۱- جمع آوری وسائل و کنترل سلامت و کمال آن ها

۲- تکمیل گزارش

۳- بررسی نتایج رصد

-----------

به نقل از: کارگاه نجوم انجمن نجوم آماتوری آسمان توس مورخ جمعه ۸/۶/۸۷ ( سخنران : آقای ربانی)

 

روز هایی که باید علامت بخورند

1 فروردین – انفجار بزرگ و تولد جهان (15 میلیارد سال پیش )

18 اردیبهشت – تشکیل کهکشان ها ( 13 میلیارد سال پیش )

12 خرداد – تشکیل خوشه های ستاره ای ( 12 میلیارد سال پیش )

10 آذر – تشکیل منظومه شمسی ( 5/4 سال پیش )

22 آذر – پیدایش اولین گونه ی حیات در کره زمین ( 4 میلیارد سال پیش )

5 دی – پیدایش اولین جانداران هوازی کره زمین ( 5/3 میلیارد سال پیش )

16 اسفند – پیدایش حیوانات و گیاهان بر روی خشکی ( 560 میلیون سال پیش)

23 اسفند – پیدایش دایناسورها ( 248 میلیون سال پیش )

29 اسفند ساعت 23 و 53 دقیقه – پیدایش اولین دوپاهای شکارچی (200 هزار سال پیش)

29 اسفند ساعت 23 و 59 دقیقه – پیدایش انسان های اولیه ( 30 هزار سال پیش)

29 اسفند ساعت 23 و 59 دقیقه 50 ثانیه اختراع خط و آغاز تاریخ – (5 هزار سال پیش)

چند نکته ی بسیار جالب از این سر رسید بدست می آید که می توان به آن اشاره داشت:

اگر عمر کل جهان یک سال باشد تنها یک دقیقه از پیدایش نخستین انسان تا به همین الآن گذشته است.
همانطور که می بینید بسیاری از رویداد ها در فصل زمستان این سال رخ داده است که نشان دهنده ی طول عمر بسیار زیاد وقایع نجومی و گستردگی جهان می باشد.
بیشتر وقایع سر رسید مربوط به تشکیل منظومه شمسی، زمین و مراحل شکلگیری حیات بر روی آن است که نشان دهنده ی معلومات اندک ما درباره پدیده هایی است که در زمان های دیگر و در مکان های دوردست کیهانی رخ داده اند.
جهان بیش از حد پهناور و بسیار پیرتر از حد تصور و خیال نوع بشر است پس چه راست گفت که:

((و در روی زمین با غرور راه مرو، به درستی که هرگز زمین را نخواهی شکافت و در بلندی به کوه ها نخواهی رسید)) "اسراء- 37"

برای اینکه این تاریخ ها را به یاد داشته باشید می توانید گردونه ی زیر را دانلود و سپس بریده و روی هم سوار کنید و با خودتان همراه داشته باشید. این هم از عیدی ما!



لینک گردونه ی آسمانی

به نقل از taghemina.blogfa.com

کیوان یگانه در زیبایی...

 

زحل(کیوان) ششمین سیاره منظومه شمسی ودومین سیاره بزرگ بعدازمشتری میباشد.

کیوان همچون مشتری یک غول گازی فاقدسطح صخره ای میباشد.دمای زحل دربالای ابرهای گازی آن به١٨۵-درجه سانتیگرادمیرسد.کیوان تنهاسیاره حاضردرمنظومه ما است که چگالی کمترازآب داردومیتوانددرآب شناورباشد!!!

زحل ,مشتری ,اورانوس ونپتون دارای سیستم حلقه ای هستندوبه دلیل شباهتهایی که به هم دارندسیارات مشتری مانندنامیده میشوند.

تعدادحلقه های زحل بیشترازسایرسیارات حلقه داراست.زحل دارای٧حلقه اصلی میباشد.این حلقه هاازسنگ ,یخ وگردوغبارتشکیل شده اندکه دراندازه های بسیارکوچک یابزرگ میباشند.این حلقه هاباراول درسال١۶١٠توسط گالیله کشف شد.(درپست بعدی باحلقه های زحل بیشترآشناخواهیدشد.)

انیمیشن حلقه های زحل رادراین سایت ویاازطریق این سایت ببینید.

اتمسفرزحل شامل٩٧%هیدروژن ,کمتراز٣%هلیم واندکی گازمتان وآمونیاک میباشدکه دردمای١۶٨-درجه سانتیگراد آمونیاک به صورت کریستالهای یخی درآمده است.

1,429,400,000km فاصله ازخورشید/یک سال معادل٢٩.۴٢سال زمینی

120,536km  قطرزحل/یک روز معادل١٠.۶٧ساعت زمینی

اقمارزحل

زحل بیش از60 قمرشناخته شده دارد.کریستین هویگنس, درسال1665 اولین قمرزحل یعنی تیتان راکشف کرد.تیتان ,دومین قمربزرگ منظومه بعداز گانیمد(قمرسیاره مشتری) میباشد.تیتان وتریتون(ازاقمارسیاره نپتون)تنهاقمرهای دارای اتمسفر هستند.جو ضخیم تیتان ازمتان وآمونیاک تشکیل شده است.تیتان حتی ازسیاره عطاردهم بزرگترمیباشد.

برخی ازاقمارزحل:رئا ,میماس, پان, اطلس ,دیون ,تتیس و...میباشد.

درتصویرعبورتیتان ازمقابل زحل رامیبینید.

زحل درمیان اقوام باستان

برطبق اسنادبه دست آمده ,گویا آشوریان ساکن درنینوا ازاولین اقوامی بودندکه جابه جایی این جرم درخشان درآسمان رابه دقت ثبت میکردند.

یونانیان نیز زحل رابه افتخارخدای کشاورزی کرونوس نامیده بودند.

رومیهاکه بیشترتمدن خودراازیونانیان اقتباس کرده بودندنام این سیاره رابه ساترنوس تغییردادندکه ریشه نام انگلیسی این سیاره است.ساترنوس نیزخدای کشاورزی رومی هابود.که درماه دسامبربه افتخارساترنوس جشن ٧روزه برپامیکردند.این جشن بعدهابه مردمی ترین جشن روم باستان تبدیل شد.

منابع:infoplease / wikipedia / زحل/ دانشنامه رشد/مجله نجوم182/نرم افزاراستاری نایت

ترویج 1

نجوم یا ستاره شناسی ، یکی از قدیمی ترین علومی است که بشر از دوران غار نشینی تاکنون با آن سر و کار داشته است. و همچنین تنها علمی است که همه موجودات خواسته یا نا خواسته با آن رشد یافته اند. بر همین اصل لازم است اندکی با آسمان بالای سرمان آشنا شویم تا به تاریخ پدرانمان بازگردیم و خود را که جزئی از ستارگانیم ، بشناسیم.

برای شروع ترجیحا مقیاسی از عالم را باید تصور کنید. آرتور ادینگتون ، ستاره شناس مشهور انگلیسی برای درک این واقعیت مثالی را به کار برده است كه مشابه آن را در آيات قرآن نيز شاهديم. او اختر شناسان و مردم را به حشره کوچکی درون یک سیب زمینی شناور در اقیانوس تشبیه کرده است. که البته از لحاظ ابعاد مثال بسیار خوبی است اما از باب شناخت عالم ، او در اشتباه بوده. چرا که آن حشره چیز های زیادی در باره محیط اطراف میدانسته اما ما ...

اگر به آسمان نگاهی بیاندازید شاهد تعدادی ستاره ، یک یا دو سیاره ، هلال ماه خواهيد بود یا در شرایطی بازوی کهکشان خودمان را نیز خواهید دید. و اگر شناخت مقدماتی از نجوم داشته باشید شاید بتوانید چند صورت فلکی را نیز تشخیص دهید. این ها همه در کهکشانی موسوم به راه کهکشان (راه شيري)  هستند. که زمین ما نیز در آن قرار دارد. اما عالم به همین ها محدود نمیشود! هر ستاره خود همچون خورشیدی است که اجزایی منظومه ای دارد. خوب است بدانید تاکنون میلیون ها کهکشان کشف شده که هر کدام دارای بیلیون ها ستاره اند. ماه که نزدیکترین جرم طبیعی به زمین است حدود 400 هزار کیلومتر با ما فاصله دارد و خورشید که نزدیکترین ستاره است در فاصله ای نزدیک به 150 میلیون کیلومتری زمین به سوختن مشغول است. خوب حالا این نیاز احساس میشود که با مقیاس هایی بیش از کیلومتر وارد میدان شویم. این فاصله يعني فاصله زمين تا خورشيد را یک واحد نجومی یا یک AU مینامند.  اما اگر بخواهیم از منظومه کوچکمان خارج شویم به واحد های بزرگتری نیاز داریم. که در نجوم آن را سال نوری میخوانیم. سال نوری بر خلاف تصور بسیاری از مردم زمان نیست! بلکه مسافت است. سال نوری مسافتی است که نور در طول یک سال میتواند طی کند. که معادل 10¹³ کیلومتر است.( 10¹³ یعنی 10.000.000.000.000) و این عدد حاصل (سرعت نور در هر ثانیه) × (تعداد ثانیه های یک سال) است. ( 300000 × 365×24×60×60). نزدیک ترین ستاره به ما پس از خورشید به آلفای قنطورس مشهور است. این ستاره در فاصله 4 سال نوری قرار دارد. کهکشان راه شیری 10¹¹ ستاره دارد.  

  ادامه دارد...

تاریخچه کوتاهی ازصورفلکی

انسان ازلحظه ای که پابرزمين گذاشت به آسمان مينگريست.ستاره های درخشان راميديدوميپرستيد.

مردمان باستان ازديربازباآسمان,حرکت ستارگان,تغييرفصول وتقويم آشنابودندوميدانستندکه آسمان گنبدی شکل است.باتخيل قوی که داشتندتوانستندتصاويرآسمانی رابيافرنند.بيشتراين اشکال به صورت خدايان وحيوانات اساطيری بود.بعدهااين تصاويرصورفلکی ناميده شدکه مجموعه ای ازستارگان دوريانزديک به هم ميباشد.

برخی ازاين صورفلکی بانامهای خودشان مطابقت دارندوبرخی هم نه.‏دربين تمدنهای باستانی اولين فرهنگهايی که شروع به طبقه بندی آسمان برای نامگذاری نمودندعبارتنداز:
بابلی ها, هندی ها, يونانی ها, رومی ها, چينی ها و بومی های قاره آمريکا.

انسانهای ساکن درنيمکره شمالی قادربودندکه فقط ستارگان قابل ديددراين نيمکره راشناسايی وطبقه بندي نمايند.‏

زيراستارگان عرضهای جنوبی وپايينتر,ازآن نقاط قابل رويت نبودند.درقرن دوم ميلادی,بطلميوس,ستاره شناس يونانی – مصری توانست بيش ‏از 1000 ستاره رادرقالب 48 صورت فلکی درکتاب مجستی فهرست نمايد.

اين صورتهای فلکی که يادمان دوران عتيق است,به نام صورتهای فلکی باستانی ناميده می شوند.‏

ازقرن 16 که اروپاييهابه کشف مناطق جنوبی کره زمين پرداختند,فهرست ستارگان نيمکره جنوبی برای دنيای غرب شناخته شد.

دراوايل قرن 17, يوهان باير برروی 12 صورت فلکی آسمان نيمکره جنوبی نام نهاد.‏ضمن اين که هموطن معاصراويعني ياکوب بارچ سه صورت فلکی ديگررانامگذاری کرد.‏

درسال 1687 يوهانس هوليوس توانست هفت اسم به مجموعه اضافه کند؛ ونيکلالويی دولاکايپس دريک مسافرت به مناطق جنوبی آفريقا 14 صورت فلکی ديگررانامگذاری نمود.‏ ودربين سالهای 1750 و 1754 تعداد 10.000 ستاره فهرست شدند.‏ ‏اين صورفلکی جديدرابه نام«صورفلکی نوين»می نامند.

معمولانامگذاری صورتهای فلکی باستانی براساس«شکل»آنهاست.‏صورتهای فلکی جبار و اسدظاهرا به شکلی است که آنها را ناميده اند.‏نامگذاری صورفلکی داراي نظم است.‏

صورفلکی کهن به سه دسته تقسيم ميشوند:‏

1 - حيوان‌ها و چيزهايی که با آب درارتباط اند.

2 - انسان‌ها و حيواناتی که درروي زمين‌اند.

3 - مخلوقات افسانه‌ای که به هوا پرمي‌کشند.

شگفت آنکه هريک از اين دسته‌ها در بخشی از آسمان جمعند. پرندگان وموجودات هوايی درنزديکی قطب شمال دايرة‌البروج هستند,صور زمينی همچون کمربندی دورآنهاراگرفته‌اند.موجودات آبزی هم درجنوب وزيراستوای سماوی جادارند.‏

قبل ازسال 1930 هرکسی، هرقسمتی ازآسمان رابه طوردلخواه ميتوانست به هراسمی بنامد و درنتيجه هيچ گونه مرزتعريف شده ای دراطراف صور فلکی وجودنداشت.

لذابرای رفع شبهه و ايجاديگانگی،"اتحاديه بين المللی ستاره شناسی"درسال1930 تصميم گرفت که نامهای خاصی(به زبان لاتين)به همراه مرزی مشخص براي کليه صورفلکی انتخاب کند.‏ اين همان حدودواسمهايی است که امروزه درسطح جهانی پذيرفته شده است.

درحال حاضرتعدادصورفلکی به 88 عددرسيده است که دارای شکلهای متفاوت
وابعادگوناگونی هستندکه درکنارهم چيده شده اند.‏

 منابع:نجوم پایه/سپهرنیلگون/

---

* صورت های فلکی در گذشته بر اساس تصورات مردم نام گذاری شده اند.

( صورت فلکی دب اکبر در کتاب صورالکواکب)

* گاهی این تصورات به واقعیت شبیه بوده اند.

( صورت فلکی جبار با استفاده از نرم افزار CyberSky 4.0)

کمی راجع به آلودگی نوری

آلودگي چيست؟

به طور كلي ميتوان گفت به مواد ، انرژي و هر چيزي كه براي انسان ضرر داشته باشد را آلودگي ميناميم. اگر چه آلودگي براي انسان ضرر دارد اما گاهي ميتوان آن را به عاملي مفيد تبديل كرد. يا از طرفي ديگر ميتوان از توليد و گسترش آلودگي جلو گيري كرد.

 

آلودگي نوري!

بنا به تعريف بالا آلودگي نوري را ميتوانيم اينطور مطرح كنيم. كليه پرتو هاي نوري كه از ان ها استفاده بهينه نميشود ، صرف روشنايي محيط ها و مكان هاي غير لازم ميشود و اثرات نا مطلوبي بر سلامت جانداران و محيط زيست دارد.

خوب است بدانيم حدود يك چهارم انرژي توليد شده در جهان توسط آلودگي نوري هدر ميرود. به همين جهت علاوه بر آلودگي نوري ايجاد شده ، آلودگي هاي شيميايي جو كه بر اثر كار نيروگاه ها ايجاد ميشود نيز به ليست عوارض آلودگي نوري بايد اضافه شود. متاسفانه براي مشاهده اين آلودگي لازم نيست وقت زيادي صرف كنيد. اكثر چراغ ها و پرژكتور هايي كه براي تابلو هاي تبليغاتي استفاده ميشوند توليد كننده هاي آلودگي نوري يا به عبارت ديگر اسراف كنندگان انرژي  و بوجو آورندگان بيش روشنايي هستند. كمي به شما نزديكتر. ممكن است هنگام خواب نور چراغ خيابان به اتاق شما بتابد و شما را آزار دهد و براي شما مزاحمت نوري ايجاد ميكند. اين نيز يك آلودگي است چرا كه تحقيقات نشان داده است هنگامي كه بدن تحت تابش طولاني مدت و بيش از اندازه نور قرار گيرد به مشكلاتي همچون سردرد ، اضظراب و ... دچار ميشود.

چند وقتي بود كه صداي برخور پرنده ها به شيشه نورگير خانه مادر بزرگ توجهم را جلب كرده بود. دنبال علت گشتم و باز به آلودگي نوري رسيدم. اختلال در چرخه طبيعي تاريكي و روشني محيط زيست شايد مهم ترين پيامد آلودگي نوري پس از اتلاف انرژي باشد. چون تاثيرات منفي اين آلودگي بر روي انسان حد اكثر انسان ها را از بين خواهد برد اما ميدانيم كه شمار پرندگان و ماهي ها بسي بيش از شمار انسان هاست. نصب نماهاي بازتابنده شيشه اي به علت بازتاب نور ميتوانند سبب ايجاد آلودگي نوري شوند. اين نور هاي اضافي بر خلاف تصور عوام امنيت را تا حدي سلب ميكند. با روشن كردن يك قسمت ، قسمت تاريكي براي پنهان شدن مجرمين فراهم كرده ايم. اگر چه ممكن است قسمت تاريك واقعا عاري از نور نباشد اما به علت پديده درخش ، مجرم به راحتي ميتواند از چشمان ما پنهان بماند. آخرين گونه از اين نوع آلودگي شايد كمتر به چشم كساني بخورد كه نگاهي به آسمان ندارند. آسمان تاب همان گنبد سرخي است كه بر روي شهر هاي بزرگ و صنعتي از كيلومتر ها دور تر ديده ميشود و براي ساكنين آن شهر ها نيز مشكل تماشاي افق را پديد مي آورد. اين پديده را زماني كه در شب هوا ابريست ، با مشاهده رنگ سرخ ابر ها ميتوانيد درك كنيد.

حال كه با اين آلودگي آشنا شديم بايد براي جلو گيري از توليد و گسترش آن تلاش كنيم. بدين منظور از نزديكترين محل يعني خانه شروع ميكنيم. خوانديد كه آلودگي نوري تنها مربوط به آسمان نيست و  تابش نور زياد نيز يك آلودگي به شمار مي آيد. پس ميتوانيم از منبع نوري متناسب با فضا استفاده كنيم. يعني منبعي كه شدت تابش آن به اندازه نياز محيط باشد. ديگر آنكه چراغ ها را در زمان مشخصي روشن و خاموش كنيم كه براي اين كار ميتوانيم از تايمر هاي اتوماتيك استفاده كنيم. لامپ هاي كم مصرف نيز از اين جهت ميتوانند به اين امر كمك كنند كه انرژي كمتري مصرف ميكنند و از همه مهم تر استفاده از كلاهكهاي مناسب براي چراغ هايي كه در محيط باز هستند. همه اين ها تا حدي ميتوانند به كاهش آلودگي نوري كمك كنند اما به ياد داشته باشيد كه كاهش اين آلودگي تنها به عملكرد شهروندان مربوط نيست بلكه دولتمردان نيز بايد به جلوگيري از فاجعه اي عظيم كمك كنند.

به ياد داشته باشيد كه آلودگي نوري تنها يك عامل گرمايش زمين است...